Odżywianie, ruch, uroda i codzienna profilaktyka

Metoda na zdrowie Baza wiedzy
Menu

Zdrowa dieta

Rosół z kości: co wiadomo o jego składzie i właściwościach

Sprawdź, co wiadomo o rosole z kości: skład według USDA, zmienna ilość aminokwasów, spór o ołów, bezpieczne chłodzenie i to, kto powinien uważać na sól.

Emaliowany garnek z klarownym rosołem na kościach, marchewką, selerem, cebulą i natką pietruszki na gazowej kuchence, obok chochla
Obraz wygenerowany przez AI

Czym jest rosół z kości i czym różni się od zwykłego rosołu?

Rosół z kości (czasem nazywany rosołem na kościach) to wywar, w którym głównym składnikiem są same kości, gotowane w wodzie przez wiele godzin. Zwykły rosół często powstaje z mięsa, kości i włoszczyzny, a jego smak i skład zależą od proporcji tych składników. Dwie porcje o nazwie „rosół z kości” mogą się bardzo różnić, zależnie od przepisu (pokazuje to badanie Alcock i in. opisane niżej). Badacze, którzy sprawdzali wpływ gotowania na wydobywanie składników z kości, uwzględnili czas gotowania, kwasowość, rodzaj kości i gatunek zwierzęcia.

Jaki skład ma rosół z kości?

Najbliższe opisy w bazie USDA FoodData Central to domowe wywary: kurczęcy (pozycja o numerze FDC 172884) i wołowy (FDC 172883). To nie są pozycje o nazwie „bulion z kości”, tylko przepisy domowe, więc służą jako przybliżenie. Wartości w tabeli z kolumną „porcja” obliczono z wagi porcji w bazie (1 szklanka = 240 g). To przykład redakcji, a nie pomiar konkretnego garnka.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

SkładnikW 100 gW szklance (240 g)Źródło
Wywar kurczęcy: energia36 kcalok. 86 kcalUSDA FDC 172884
Wywar kurczęcy: białko2,52 gok. 6,0 gUSDA FDC 172884
Wywar kurczęcy: sód143 mgok. 343 mgUSDA FDC 172884
Wywar wołowy: energia13 kcalok. 31 kcalUSDA FDC 172883
Wywar wołowy: białko1,97 gok. 4,7 gUSDA FDC 172883
Wywar wołowy: sód198 mgok. 475 mgUSDA FDC 172883

Wniosek jest prosty: to płyn o niewielkiej wartości energetycznej, z umiarkowaną ilością białka i zauważalną ilością sodu. Gdy szukasz bogatych źródeł białka, zajrzyj do artykułu Produkty bogate w białko: źródła roślinne i zwierzęce.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Ile białka i kolagenu naprawdę trafia do garnka?

Zawartość jest zmienna. W badaniu Alcock i in. z 2019 roku porównano aminokwasy ważne dla budowy kolagenu w bulionach z kości przygotowanych według stałej receptury, według różnych receptur oraz kupionych. Autorzy opisali duże zróżnicowanie w bulionach z różnych receptur, z najwyższymi wartościami w wywarach z kawiarni, a w bulionach kupnych wartości niższe niż w domowych. Przy stałej recepturze stężenia glicyny, proliny i hydroksyproliny były istotnie niższe niż w dawce 20 g wzorcowych suplementów kolagenu. Badacze ocenili, że jeśli spożycie prekursorów kolagenu rzeczywiście wspiera jego syntezę, bulion z kości raczej nie będzie ich stałym, wiarygodnym źródłem.

Ważne ograniczenie: to praca o ilości aminokwasów w płynie, a nie badanie, czy po wypiciu rosołu organizm wytwarza więcej kolagenu. Szczegółowe porównanie rosołu, żelatyny i suplementów kolagenu znajdziesz w tekście Żelatyna czy kolagen? Różnice i rosół z kości.

Ile soli jest w rosole i na co zwrócić uwagę?

WHO zaleca dorosłym mniej niż 2000 mg sodu na dobę, co odpowiada mniej niż 5 g soli. Jedna szklanka wywaru z przepisu USDA to według obliczeń z tabeli ok. 343 mg sodu (wywar kurczęcy) lub ok. 475 mg (wołowy), czyli mniej więcej 17% i 24% dziennej granicy WHO. Rosół przygotowany z dużą ilością soli albo z dodatkiem kostek i przypraw w mieszankach może zawierać jej znacznie więcej, więc solenie na końcu i próbowanie przed dosoleniem to praktyczny sposób na kontrolę. WHO podaje, że głównym skutkiem zdrowotnym diety bogatej w sód jest podwyższone ciśnienie krwi.

Czy w rosole z kości jest ołów?

Pojedyncze, małe badanie wzbudziło wątpliwości. Monro i współpracownicy w 2013 roku przeprowadzili niewielkie, zaślepione badanie z kontrolą, w którym mierzyli stężenie ołowiu w trzech rodzajach bulionu z kurczaka ekologicznego. Wywar z kości kurczaka zawierał 7,01 μg ołowiu w litrze, a woda z kranu przygotowana w ten sam sposób 0,89 μg w litrze. Autorzy zalecili lekarzom i dietetykom branie tego ryzyka pod uwagę.

Późniejsze badanie Hsu i in. z 2017 roku (bulion domowy i kupny) doszło do innego wniosku: ryzyko związane ze spożyciem metali ciężkich, takich jak ołów i kadm, jest w bulionie minimalne. Oba badania były niewielkie i dotyczyły konkretnych próbek, więc żadnego z nich nie uogólniaj na każdy garnek. Dowody są więc niejednoznaczne.

Hsu i in. sprawdzili też wapń i magnez. Według autorów ich ilość w domowym i kupnym bulionie stanowiła mniej niż 5% dziennego zalecanego spożycia na porcję, więc rosół z kości nie jest znaczącym źródłem tych składników.

Jak bezpiecznie przygotować i przechowywać rosół?

Duży garnek z gorącym wywarem stygnie bardzo wolno, a to sprzyja rozwojowi bakterii. Amerykańska FDA zaleca chłodzenie lub mrożenie gotowych potraw i resztek w ciągu dwóch godzin od przygotowania oraz dzielenie dużych ilości na płytkie pojemniki, w których potrawa stygnie szybciej. Lodówka powinna utrzymywać temperaturę 4°C lub niższą. W praktyce: po ugotowaniu rozlej rosół do kilku płaskich naczyń, wystudź i schowaj, a część zamroź. Na ile dni starcza wywar w lodówce, zależy od warunków, więc w razie wątpliwości lepiej go wyrzucić.

Czy rosół pomaga przy przeziębieniu?

Rosół nie jest lekiem na przeziębienie. Najczęściej cytowane jest badanie laboratoryjne Rennard i in. z 2000 roku, w którym zupę z kurczaka z warzywami sprawdzano na komórkach w naczyniu, a nie u ludzi. Zupa znacząco hamowała migrację neutrofili, zależnie od stężenia, a aktywność miały też same warzywa i kurczak. Wyniki zupy z handlu bardzo się różniły. Autorzy zapisali tylko, że łagodne działanie przeciwzapalne mogłoby być jednym z mechanizmów złagodzenia objawów infekcji górnych dróg oddechowych. To hipoteza, a nie dowód, i nie dotyczy rosołu z samych kości. Gdy objawy się nasilają lub nie mijają, skonsultuj się z lekarzem rodzinnym.

Co badania mówią o stawach, skórze i „szczelnym jelicie”?

Stawy i skóra. Badania nad kolagenem dotyczą suplementów, a nie rosołu, i opierają się na badaniach obarczonych błędami: w metaanalizie z 2023 roku o bólu kolana (cztery badania, 507 osób) wszystkie uznano za badania o wysokim ryzyku błędu, a w metaanalizie z 2023 roku o skórze (26 badań, 1721 osób) autorzy też wskazali błędy. Ponieważ rosół o stałej recepturze zawiera według Alcock i in. mniej aminokwasów niż 20 g suplementu kolagenu, nie przenoś tych wyników na zupę.

„Szczelne jelito”. To uproszczona nazwa zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej. Przegląd z 2019 roku dla lekarzy podkreśla, że informacje o „zdrowym” lub „nieszczelnym” jelicie wymagają potwierdzenia, zanim zaleci się wykluczanie produktów albo suplementy, oraz że wciąż nie udowodniono, iż przywrócenie bariery łagodzi objawy chorób. Przegląd dotyczy bariery jelitowej ogólnie, więc nie przesądza, że rosół z kości ma na nią jakikolwiek wpływ.

Kto powinien uważać?

  • Osoby na diecie niskosodowej, np. przy nadciśnieniu: szklanka wywaru to już od 17% do 24% dziennej granicy WHO dla sodu (według obliczeń z tabeli), a rosół często pije się w większej ilości. Rozmowa z lekarzem lub dietetykiem pomoże ustalić limit.
  • Osoby z chorobami nerek: amerykański instytut NIDDK podkreśla, że dietetyk nefrologiczny ma specjalne przygotowanie do opieki nad osobami z chorobą nerek, więc o rosole, sodzie i płynach ustal zasady z lekarzem lub dietetykiem.

Rosół nie powinien zastępować leczenia, leków ani wizyty u lekarza.

Jak uzupełnić posiłek z rosołem?

Rosół to tylko płyn, a nie pełny posiłek, więc uzupełnij go warzywami i porcją owoców na deser; ile ich zjeść w ciągu dnia, opisuje tekst Ile owoców i warzyw dziennie: zalecane porcje i jak je zjeść. Pomysły na owoce znajdziesz w artykule Najzdrowsze owoce: 12 propozycji i co je wyróżnia, a ogólne zasady komponowania jadłospisu w tekście Zdrowe odżywianie: czym jest i dlaczego ma znaczenie.

Podsumowanie

  • Rosół z kości to płyn o małej wartości energetycznej, z umiarkowaną ilością białka i zauważalną ilością sodu.
  • Zawartość aminokwasów zmienia się z przepisu na przepis i jest niższa niż w 20 g suplementu kolagenu, z którym Alcock i in. porównali bulion
  • Dane o ołowiu są niejednoznaczne i pochodzą z małych badań.
  • Chłodź rosół szybko, w płytkich pojemnikach, i nie traktuj go jako leku.
← Więcej: Zdrowa dieta

Czytaj więcej