Odżywianie, ruch, uroda i codzienna profilaktyka

Metoda na zdrowie Baza wiedzy
Menu

Zdrowa dieta

Melon: właściwości odżywcze i odmiany

Melon właściwości: porównanie kantalupy i melona miodowego wg USDA (woda, witamina C, beta-karoten), odmiany i kiedy ilość uzgodnić z lekarzem lub dietetykiem.

Przekrojone trzy odmiany melona: kantalupa, melon miodowy i żółty melon kanaryjski z plastrami na desce w jasnej kuchni
Obraz wygenerowany przez AI

Czy melon to cytrus?

Nie. Według Health Canada melony, takie jak kantalupa, arbuz i melon miodowy, należą do rodziny dyniowatych. Cytrusy (pomarańcze, cytryny, limonki, grejpfruty) tworzą natomiast rodzaj Citrus z rodziny rutowatych, według programu UC IPM Uniwersytetu Kalifornijskiego. Szersze porównanie owoców znajdziesz w tekście Najzdrowsze owoce: 12 propozycji i co je wyróżnia.

Arbuz to osobny rodzaj. Według Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej jego nazwa naukowa to Citrullus lanatus, a pozostałe melony opisywane w tym tekście należą do gatunku Cucumis melo. Dlatego liczby podane niżej dla kantalupy i melona miodowego nie opisują arbuza.

Odmiany melona: czym się różnią

Według uniwersyteckiego serwisu rozszerzeń z Dakoty Południowej kantalupa, melon miodowy i inne popularne melony to odmiany tego samego gatunku, Cucumis melo. Serwis dodaje, że przez częste krzyżowanie owoce bywa trudno sklasyfikować. Uniwersytet Georgii dzieli je na grupy: do siatkowatych (Reticulatus) zalicza kantalupę i melon galia, a do grupy Inodorus melon miodowy i melon kanaryjski.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

OdmianaSkórka i miąższ według źródełGrupa
Kantalupa (melon siatkowaty)Opis skórki i miąższu: patrz osobny tekst o kantalupieReticulatus
Melon miodowy (honeydew)Gładka skórka zielona, żółta lub biała; miąższ zwykle kremowy do zielonego, czasem pomarańczowyInodorus
GaliaSiatkowata skórka żółknąca przy dojrzałości; miąższ jasnozielony (limonkowy); opisywana jako zielonomiąższowa kantalupaReticulatus
Melon kanaryjski (żółty)Twarda, intensywnie żółta skórka; miąższ jasnozielony do białegoInodorus

Tabela zestawia opisy z dwóch serwisów uniwersyteckich. W bazie USDA, z której pochodzą liczby poniżej, znajdziesz pozycje dla kantalupy i melona miodowego; dla galii i melona kanaryjskiego nie ma tu liczb, żeby nie przenosić ich z innych odmian. Z uniwersyteckiego opisu wynika też praktyczna różnica: według serwisu z Dakoty Południowej melon miodowy nie dojrzewa dalej po zerwaniu z rośliny, więc dojrzałość trzeba ocenić przy zakupie.

Wartości odżywcze: kantalupa i melon miodowy na 100 g

Obie kolumny pochodzą z bazy USDA FoodData Central (pozycje „Melons, cantaloupe, raw” i „Melons, honeydew, raw”, aktualizacja z 2019 roku). To dwie pozycje bazy, czyli wartości orientacyjne: konkretny owoc może się różnić odmianą i dojrzałością.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

Składnik (100 g surowego miąższu)KantalupaMelon miodowy
Energia34 kcal36 kcal
Woda90,2 g89,8 g
Białko0,84 g0,54 g
Węglowodany ogółem8,16 g9,09 g
w tym cukry7,86 g8,12 g
Błonnik0,9 g0,8 g
Potas267 mg228 mg
Witamina C36,7 mg18,0 mg
Witamina A (RAE)169 µg3 µg
Beta-karoten2020 µg30 µg

Tabela odtwarza liczby z bazy; nie jest zaleceniem ilości do zjedzenia.

Co z tych liczb wynika

Poniżej opisano rolę składników na podstawie zacytowanych tabel i zaleceń. To nie jest obietnica skutku zdrowotnego ani opis działania leczniczego.

  • Woda i energia. Oba owoce zawierają około 90 g wody w 100 g i mają 34–36 kcal, więc różnice w tych pozycjach są niewielkie. Białka i błonnika jest mało (poniżej 1 g w 100 g), więc żaden z nich nie jest ich głównym źródłem.
  • Witamina C. NHS podaje, że dorośli w wieku 19–64 lat potrzebują 40 mg witaminy C dziennie, a jej funkcje to m.in. ochrona komórek oraz utrzymanie zdrowej skóry, naczyń krwionośnych, kości i chrząstki. W 100 g kantalupy USDA podaje 36,7 mg, w 100 g melona miodowego 18,0 mg, czyli około połowy tej ilości. To zawartość w owocu, nie gwarancja efektu u konkretnej osoby.
  • Beta-karoten i witamina A. NHS wyjaśnia, że organizm potrafi przekształcić beta-karoten w retinol, czyli witaminę A. USDA podaje w kantalupie 2020 µg beta-karotenu i 169 µg witaminy A (RAE), w melonie miodowym odpowiednio 30 µg i 3 µg. W tej bazie to właśnie największa różnica między obiema odmianami.
  • Owoce w diecie jako całość. WHO zaleca, aby osoby powyżej 10. roku życia jadły co najmniej 400 g owoców i warzyw dziennie. Melon może być jednym z wielu owoców w tej puli, a nie jej zamiennikiem.

Kantalupie poświęcony jest osobny tekst: Kantalupa: wartości odżywcze, korzyści i jak ją jeść. Tam znajdziesz też porównanie źródeł potasu i szczegóły dotyczące ciąży.

Bezpieczeństwo: skórka i lodówka w skrócie

Według Health Canada bakterie ze skórki każdego melona mogą przedostać się do miąższu podczas krojenia, dlatego przed krojeniem szoruj cały owoc szczotką pod chłodną bieżącą wodą, a pokrojony trzymaj w lodówce nie dłużej niż 4 dni. Pełne zasady, w tym ciąża, opisuje tekst Kantalupa: wartości odżywcze, korzyści i jak ją jeść.

Dla kogo więcej ostrożności

Choroby nerek (potas). Według NIDDK przewlekła choroba nerek może utrudniać usuwanie potasu z krwi; przy limicie potasu ilość melona uzgodnij z lekarzem lub dietetykiem (wartości potasu w tabeli wyżej).

Cukrzyca. Według NIDDK węglowodany z jedzenia organizm zamienia na glukozę, która może podnosić jej poziom we krwi, więc plan posiłków układaj z zespołem opiekującym się chorym (węglowodany w tabeli wyżej). Nie zmieniaj leczenia ani planu żywieniowego na podstawie tego tekstu. Więcej: ile węglowodanów dziennie.

Kiedy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem

  • Masz chorobę nerek, cukrzycę lub zalecenia dietetyczne od lekarza (np. limit potasu): zapytaj, ile melona możesz jeść.
  • Jesteś w ciąży lub masz osłabioną odporność: wątpliwości co do pokrojonych owoców omów z lekarzem lub położną.
  • Po zjedzeniu melona masz wysoką gorączkę, biegunkę trwającą dłużej niż 3 dni, krwawe stolce lub długotrwałe wymioty: skontaktuj się z lekarzem rodzinnym, a w nagłych przypadkach zadzwoń pod numer 112.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy melon to cytrus?

Nie. Melon należy do dyniowatych (według Health Canada), a cytrusy do rodzaju Citrus z rodziny rutowatych (według UC IPM).

Czy arbuz to melon?

Nie w sensie botanicznym. Według Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej arbuz to Citrullus lanatus, a melony z tego tekstu to Cucumis melo. Oba rodzaje należą jednak do dyniowatych.

Ile kalorii ma melon?

Według USDA 100 g surowej kantalupy ma 34 kcal, a 100 g surowego melona miodowego 36 kcal.

Który melon ma więcej witaminy C i beta-karotenu?

W bazie USDA kantalupa: 36,7 mg witaminy C i 2020 µg beta-karotenu w 100 g, wobec 18,0 mg i 30 µg w melonie miodowym. Dla galii i melona kanaryjskiego nie ma tu liczb.

Czy melon jest dla chorych na cukrzycę?

To kwestia indywidualna. Owoc zawiera węglowodany (8–9 g w 100 g), więc ilość i sposób włączenia do planu posiłków ustal z lekarzem lub dietetykiem.

Czy melon można jeść przy chorobie nerek?

Melon zawiera potas (228–267 mg w 100 g według USDA), a przy przewlekłej chorobie nerek jego poziom we krwi może się podnosić. Ilość ustal z lekarzem lub dietetykiem.

Czy trzeba myć skórkę melona?

Tak. Bakterie ze skórki mogą trafić do miąższu podczas krojenia, dlatego szoruj cały owoc szczotką pod chłodną bieżącą wodą przed pokrojeniem. Pozostałe zasady przechowywania opisuje tekst o kantalupie.

← Więcej: Zdrowa dieta

Czytaj więcej