
Ten tekst opisuje kryteria wyboru zamiast listy aplikacji. Zalecenia ruchowe dla dorosłych i pierwsze tygodnie ćwiczeń opisują artykuł o ćwiczeniach aerobowych oraz plan na pierwsze 8 tygodni. Aplikacje do liczenia kroków i opaski opisują osobne teksty: o aplikacjach i produktach do śledzenia kroków oraz o opaskach fitness.
Jakie funkcje ma aplikacja do biegania
Większość aplikacji do biegania łączy kilka funkcji: zapis trasy, plan treningowy, pomiar tętna z zegarka lub opaski i udostępnianie wyników innym. Poniższa tabela to przykład redakcji, zbudowany z zacytowanych źródeł opisanych w dalszej części tekstu.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Funkcja | Do czego służy | Na co uważać |
|---|---|---|
| Zapis trasy z GPS | Dystans, czas i tempo biegu | Dokładność spada przy budynkach, mostach i drzewach; w pomieszczeniu sygnał bywa zablokowany |
| Plan marsz-bieg | Prowadzenie początkujących od przeplatania marszu i biegu do ciągłego biegu | Sprawdź, czy plan ma dni odpoczynku i czy możesz go wydłużyć; przy chorobach najpierw lekarz |
| Tętno z nadgarstka | Orientacyjna ocena intensywności | Błąd zależy od urządzenia i rodzaju wysiłku; nie traktuj liczby jak pomiaru medycznego |
| Udostępnianie trasy i profil publiczny | Dzielenie się wynikami, rywalizacja ze znajomymi | Trasa ujawnia miejsca, w których bywasz, a często także okolice domu |
| Synchronizacja danych zdrowotnych | Zbieranie tętna i innych parametrów w jednym miejscu | Dane o zdrowiu mają w RODO szczególną ochronę; sprawdź zgody i politykę prywatności |
| Komunikaty głosowe | Informacje o tempie i planie bez patrzenia na ekran | Słuchawki mogą ograniczać słyszenie otoczenia |
| Wersja bezpłatna | Podstawowe funkcje bez opłaty | Sprawdź, co jest w niej dostępne, czym aplikacja się finansuje i jakie dane zbiera |
Pomiar trasy: GPS i dokładność dystansu
Według amerykańskiej strony rządowej o GPS smartfony z odbiornikiem GPS mają zwykle dokładność do 4,9 m (16 stóp) w promieniu pod otwartym niebem. Ta sama strona zaznacza, że dokładność pogarsza się w pobliżu budynków, mostów i drzew. Do częstych przyczyn błędnej pozycji zalicza zasłonięcie sygnału satelitów przez budynki, mosty i drzewa, użycie GPS w pomieszczeniu lub pod ziemią oraz sygnały odbite od ścian.
W praktyce dystans i tempo z aplikacji są przybliżone. Mniejsze różnice w wyniku z jednego biegu na drugi mogą wynikać z warunków, a nie ze zmiany formy. Do porównywania własnych biegów co jakiś czas powtarzaj tę samą trasę testową w tej samej aplikacji, a na co dzień, dla bezpieczeństwa, zmieniaj trasy i pory (o tym niżej). Na bieżni w domu GPS nie ma sensu, bo w pomieszczeniu sygnał bywa niedostępny; wskazania bieżni opisuje tekst o treningu na bieżni zimą.
Plany dla początkujących: marsz i bieg na przemian
Dla osób zaczynających wartościowy jest plan, który nie zakłada biegu od pierwszego dnia. Przykładem programu publicznego, a nie komercyjnego, jest plan brytyjskiej służby zdrowia NHS dla osób, które nigdy nie biegały. NHS opisuje go jako prosty, bezpłatny plan biegania dla zupełnie początkujących. Zakłada bieganie 3 razy w tygodniu z dniami odpoczynku pomiędzy treningami. W pierwszym tygodniu program zaczyna się od minuty biegu, po której następuje 1,5 minuty marszu, a z tygodnia na tydzień biegnie się trochę więcej. Na końcu uczestnik ma biec 30 minut bez przerwy, a plan można przejść w 9 tygodni lub dłużej, zależnie od własnego tempa. Opis programu NHS jest po angielsku, więc przy wyborze aplikacji sprawdź też język wskazówek głosowych.
Z tego przykładu wynikają kryteria dla każdej aplikacji z planem: stopniowy wzrost obciążenia, dni odpoczynku, możliwość wydłużenia planu i brak presji, by dotrzymać kroku innym. NHS radzi umówić wizytę u lekarza rodzinnego przed rozpoczęciem, jeśli obawiasz się o swoje zdrowie.
Tętno z nadgarstka
Czujnik optyczny na nadgarstku mierzy tętno w sposób pośredni. Przegląd systematyczny z metaanalizą z 2020 roku (44 badania, 738 wielkości efektu, 15 marek) porównał takie urządzenia z elektrokardiogramem lub paskiem piersiowym. Podczas aktywności na bieżni, od chodu do biegu, średnia różnica była mała i wyniosła −0,51 uderzenia na minutę. Przy ćwiczeniach siłowych była większa (−7,26), podobnie jak na rowerze (−4,55). Autorzy uznali, że urządzenia na nadgarstek mają dla większości typowych aktywności akceptowalną trafność.
Średnia z wielu badań nie oznacza, że każde urządzenie mierzy równie dokładnie w każdym momencie biegu, a w ruchu dokładność tętna z nadgarstka może spadać; opisuje to tekst o opaskach fitness. Liczbę z nadgarstka traktuj jako wskazówkę do oceny wysiłku, a nie jako pomiar do podejmowania decyzji zdrowotnych. Do oceny intensywności wystarczy też test rozmowy: według NHS przy wysiłku umiarkowanym możesz mówić, ale nie śpiewać.
Co znaczy „bezpłatna” aplikacja
Brak opłaty nie mówi, jakie dane aplikacja zbiera ani co jest dostępne w wersji bezpłatnej. Przed instalacją sprawdź trzy rzeczy: które funkcje obejmuje wersja bezpłatna (zapis trasy, plan, historia), czy część z nich wymaga abonamentu lub zakupów w aplikacji oraz jakie uprawnienia i dane aplikacja żąda. Bezpłatna nie znaczy gorsza: wspomniany plan NHS jest bezpłatny i jest programem publicznym.
Zasada minimalizacji danych z RODO (art. 5 ust. 1 lit. c) mówi, że dane osobowe mają być adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane. W praktyce sprawdź, czy aplikacja do biegania prosi tylko o to, czego potrzebuje: lokalizacja w czasie biegu ma sens, lista kontaktów czy dostęp do wszystkich plików to już pytanie, po co. Ministerstwo Cyfryzacji radzi zastanowić się dwa razy, zanim nadasz aplikacji uprawnienia, i sprawdzić, czy naprawdę wszystkie są potrzebne do jej funkcji.
Prywatność: kto widzi twoją trasę
Trasa biegu to dane o tym, gdzie i o jakiej porze jesteś. Według relacji prasowej serwisu Wired z 2018 roku badacze i dziennikarze zauważyli, że na podstawie publicznych danych z portalu dla sportowców można rozpoznać tajne bazy wojskowe i trasy patroli. Chodziło o globalną mapę aktywności z miliardem aktywności, w tym trasami biegowymi, a źródło pisało głównie o żołnierzach i pracownikach wywiadu, których codzienne schematy dało się odtworzyć. Część analityków sugerowała też, że dane mogą ujawniać pojedynczych użytkowników z imienia i nazwiska.
Co z tego wynika dla zwykłego biegacza? To wniosek redakcji, nie ustalenie z tego źródła: publiczny profil i trasa zaczynająca się i kończąca przy domu mogą wskazywać, gdzie mieszkasz i o której zwykle wychodzisz. Ustaw profil jako prywatny, rozważ ukrycie początku i końca trasy, jeśli aplikacja to umożliwia, i sprawdź, czy twoje biegi trafiają na publiczną mapę.
Dane zdrowotne i RODO
Dane dotyczące zdrowia to według RODO dane osobowe o zdrowiu fizycznym lub psychicznym osoby fizycznej, ujawniające informacje o stanie jej zdrowia, a art. 9 zabrania ich przetwarzania, o ile nie zachodzi wyjątek, na przykład wyraźna zgoda na konkretne cele. Szerzej opisuje to tekst o aplikacjach do liczenia kroków.
Czy konkretne dane z aplikacji, na przykład tętno, są w danym przypadku danymi o zdrowiu, zależy od kontekstu i ocenia to administrator. Czytaj więc, na co wyrażasz zgodę, i sprawdź, czy możesz ją wycofać oraz usunąć konto z danymi.
Bezpieczeństwo podczas biegu
Poniższe przepisy dotyczą pieszych; nie musi to oznaczać, że bieg po drodze traktuje się tak samo, ale zasady są rozsądnym punktem odniesienia. Według ustawy Prawo o ruchu drogowym pieszy idący po poboczu lub jezdni jest obowiązany iść lewą stroną drogi, czyli twarzą do nadjeżdżających pojazdów. Pieszy poruszający się po drodze po zmierzchu poza obszarem zabudowanym ma też używać elementów odblaskowych widocznych dla innych uczestników ruchu, chyba że porusza się po drodze dla pieszych, drodze dla pieszych i rowerów lub drodze dla rowerów.
Dodatkowe rady z brytyjskiego poradnika dla biegaczy (gmina Bury): biegaj za dnia, a po zmroku wybieraj dobrze oświetlone trasy lub użyj latarki czołowej, poinformuj kogoś, gdzie i o której mniej więcej będziesz biegać, i nie powtarzaj stale tej samej trasy o tej samej porze. Poradnik każe też rozważyć, czy na wybranej trasie słuchawki nie obniżają bezpieczeństwa; jeśli ich używasz, rozważ słuchawki przewodnictwa kostnego, dzięki którym nadal słychać otoczenie. Zamiast patrzeć w ekran, wybierz aplikację ze wskazówkami głosowymi o niskiej głośności, a telefon schowaj.
Jak zwiększać obciążenie: reguła 10% i badanie
Aplikacje z planami opierają się na zasadzie stopniowego zwiększania wysiłku. WHO radzi zaczynać od niewielkich ilości aktywności i z czasem stopniowo zwiększać częstotliwość, intensywność i czas trwania.
W opisach treningu często pojawia się „reguła 10%”, czyli zwiększanie tygodniowego dystansu najwyżej o 10%. W randomizowanym badaniu z 2008 roku (532 początkujących biegaczy przygotowujących się do biegu na 6,7 km) program 13-tygodniowy oparty na tej regule porównano ze standardowym 8-tygodniowym. Kontuzji doznało 20,8% osób z grupy stopniowej i 20,3% z grupy standardowej, więc program stopniowy nie zmniejszył ryzyka urazu.
Nie znaczy to, że tempo wzrostu nie ma żadnego znaczenia, bo badanie dotyczyło jednego programu i jednej grupy. Wniosek praktyczny jest ostrożny: sztywna liczba nie gwarantuje ochrony przed urazem. Wybieraj plan, który pozwala powtórzyć tydzień lub go wydłużyć, a nie wyłącznie taki, który wymusza kolejne dystanse.
Cel ruchowy według WHO
Cel ruchowy dla dorosłych to według WHO z 2020 roku co najmniej 150–300 minut aktywności aerobowej o umiarkowanej intensywności tygodniowo albo 75–150 minut o intensywności dużej, a jakakolwiek aktywność jest lepsza niż żadna. Pozostałe formy ruchu, w tym te w domu, opisuje artykuł o ćwiczeniach w domu.
Jak wybrać aplikację do biegania: lista kontrolna
- Ma plan dla początkujących z marszem i dniami odpoczynku, który można wydłużyć.
- Zapisuje trasę z GPS, a wynik traktujesz jako przybliżony.
- Pozwala ustawić profil i trasy jako prywatne oraz ukryć okolice domu.
- Prosi tylko o uprawnienia potrzebne do biegania.
- Jasno podaje, co zawiera wersja bezpłatna i jakie dane zbiera.
- Pozwala wycofać zgody i usunąć konto z danymi.
- Podaje wskazówki głosowo, bez zmuszania do patrzenia w ekran.
Kiedy skonsultować się z lekarzem
Przed rozpoczęciem biegania porozmawiaj z lekarzem rodzinnym lub fizjoterapeutą, jeśli masz choroby serca lub płuc, cukrzycę, jesteś w ciąży lub niedawno po porodzie, masz uraz albo od dawna się nie ruszasz. NHS radzi wizytę u lekarza, gdy martwisz się o zdrowie przed rozpoczęciem planu typu marsz-bieg. WHO radzi, by osoby, u których przy zwiększaniu aktywności pojawiają się nowe objawy, skonsultowały się z pracownikiem ochrony zdrowia.
W trakcie biegu przerwij wysiłek, gdy pojawi się ból w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy lub omdlenie. Przy nagłym bólu lub dyskomforcie w klatce piersiowej, który nie mija, bólu promieniującym do ramienia, szyi, żuchwy, brzucha lub pleców albo przy bólu w klatce z potami, nudnościami, zawrotami głowy lub dusznością dzwoń pod numer alarmowy 112. Aplikacja nie rozpozna zawału ani innych stanów, a wynik tętna z zegarka nie zastępuje oceny lekarza. Bieganie jest wsparciem dla zdrowia, nie leczeniem.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy bezpłatna aplikacja do biegania wystarczy na początek?
Tak, jeśli ma zapis trasy i plan dla początkujących, a ty zgadzasz się na jej uprawnienia i politykę prywatności. Przykładem jest bezpłatny publiczny plan NHS dla zupełnie początkujących. Płatne dodatki nie są potrzebne, by zacząć regularnie ćwiczyć.
Jak dokładny jest GPS w aplikacji do biegania?
Pod otwartym niebem smartfon zwykle mieści się w promieniu 4,9 m, według strony rządowej USA o GPS. Przy budynkach, mostach i drzewach dokładność jest gorsza, więc dystans i tempo traktuj jako przybliżone. Do porównań co jakiś czas powtarzaj tę samą trasę testową.
Czy aplikacja do biegania działa na bieżni w domu?
GPS w pomieszczeniu zwykle zawodzi, bo sygnał bywa zablokowany. Na bieżni dystans i tempo odczytasz z jej wyświetlacza, a w aplikacji możesz zapisywać czas i samopoczucie.
Czy tętno z zegarka jest wiarygodne?
W zbiorczej analizie z 2020 roku średnia różnica na bieżni była mała, ale na różnych urządzeniach i przy różnych wysiłkach błąd bywa większy. Traktuj tę liczbę orientacyjnie, a intensywność oceniaj też testem rozmowy.
Czy trzeba stosować regułę 10%?
Nie ma obowiązku. W badaniu z 2008 roku program oparty na tej regule nie zmniejszył liczby urazów w porównaniu ze standardowym. Zamiast tego zwiększaj wysiłek stopniowo, rób dni odpoczynku i przerwij, gdy pojawi się ból.
Czy można biegać ze słuchawkami?
Brytyjski poradnik dla biegaczy radzi rozważyć, czy słuchawki na twojej trasie nie obniżają bezpieczeństwa. Jeśli ich używasz, rozważ słuchawki przewodnictwa kostnego, które pozwalają słyszeć otoczenie, i ustaw niską głośność.
Czy udostępnianie trasy jest bezpieczne?
Zależy od ustawień. Publiczna trasa może wskazywać, gdzie mieszkasz i kiedy wychodzisz. Ustaw profil jako prywatny i sprawdź, czy twoje biegi trafiają na publiczną mapę.


