
Co oznaczają te określenia
Woda strukturyzowana, nazywana też wodą strukturalną, to hasło używane w materiałach reklamowych. Zwykle znaczy, że woda przeszła przez urządzenie lub pole magnetyczne, które rzekomo „porządkuje” cząsteczki. Przegląd z 2024 roku (Minoretti i Emanuele, czasopismo Cureus) definiuje wodę namagnesowaną jako wodę wystawioną na działanie pola magnetycznego w celu zmiany struktury wiązań wodorowych. To definicja z literatury naukowej, a nie dowód, że taka zmiana jest trwała ani że służy zdrowiu.
Hasło „struktura” brzmi naukowo, bo woda faktycznie tworzy sieć wiązań wodorowych między cząsteczkami. Kluczowe jest jednak to, jak długo te wiązania trwają.
Wiązania wodorowe trwają bardzo krótko
Według krytycznego przeglądu z 2020 roku (Elton i współpracownicy, International Journal of Molecular Sciences) wiązania wodorowe są stosunkowo słabe i krótkotrwałe z powodu drgań cieplnych. Autorzy podają czas życia rzędu około jednej pikosekundy, czyli jednej bilionowej części sekundy. Przegląd nie opisuje badań nad magnesami, więc z doświadczeń nie wiadomo, czy namagnesowanie coś zmienia. Skoro jednak wiązania wodorowe wciąż się rozpadają i tworzą na nowo, trudno oczekiwać, by „uporządkowanie” cząsteczek utrzymało się aż do wypicia.
Przegląd ten opisuje także zjawisko, o którym często wspominają zwolennicy tej idei: „strefę wykluczenia” badaną przez Pollacka. Według przeglądu jej istnienie, czyli warstwy wody przy powierzchniach hydrofilowych, od której odpychane są plastikowe mikrosfery, potwierdziło niezależnie kilka grup badaczy. Spór dotyczy wyjaśnienia: autorzy przeglądu zaznaczają, że Pollack sam przyznaje, iż pomysł warstwowej struktury jest spekulacją. Zjawisko dotyczy cienkiej warstwy przy powierzchni materiału, a nie wody, którą pijesz ze szklanki, i nie jest dowodem działania żadnego napoju.
Co pokazują badania nad wodą namagnesowaną
Przegląd z 2024 roku, oparty na przeszukaniu bazy PubMed, jest przeglądem narracyjnym, a nie systematycznym, i jego autorzy sami opisują ograniczenia takiego podejścia. Wynika z niego kilka rzeczy:
- Korzyści dla cukrzycy, nerek, kości i płodności opisano w badaniach przedklinicznych na zwierzętach.
- U ludzi wodę namagnesowaną badano głównie w stomatologii i dermatologii, czyli jako płukankę do jamy ustnej i środek na skórę.
- Autorzy podkreślają, że potrzebne są rygorystycznie kontrolowane badania kliniczne z udziałem ludzi oraz ujednolicenie sposobu namagnesowania wody.
Przegląd opisuje też zastosowania w rolnictwie, gdzie woda namagnesowana ma dłuższą historię. Wyniki dotyczące upraw nie przenoszą się na zdrowie osoby pijącej wodę, bo to inne pytanie badawcze. Wnioski z badań na zwierzętach też nie są dowodem skutku u ludzi.
Oświadczenia zdrowotne i stanowisko UOKiK
Unijne zasady dotyczące oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych określa rozporządzenie (WE) nr 1924/2006. Według Komisji Europejskiej oświadczenie zdrowotne to każde twierdzenie o związku między żywnością a zdrowiem, a Komisja zatwierdza takie oświadczenia, pod warunkiem że opierają się na dowodach naukowych i są zrozumiałe dla konsumentów, a ocenę dowodów prowadzi EFSA. Według EFSA decyzję o zatwierdzeniu podejmują następnie Komisja i państwa członkowskie. Obietnica zdrowotna dotycząca żywności, w tym napojów, musi więc przejść taką procedurę, a nie wystarczy sam opis na ulotce.
W Polsce Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów opisał sprawę sprzedaży urządzenia na pokazach handlowych w latach 2017–2018, w której kupujący otrzymywali broszurę o właściwościach wody strukturyzowanej. Według UOKiK materiały te wprowadzały w błąd co do właściwości wody poddanej działaniu urządzenia, a przedsiębiorca nie wiedział, czy prezentowane informacje poparto badaniami klinicznymi. Urząd nałożył na firmę karę za wprowadzanie konsumentów w błąd; dotyczyła ona także sposobu zapraszania na pokazy, więc nie jest oceną samej wody.
Obietnica kontra dowody
Poniższa tabela to przykład redakcji zbudowany z cytowanych źródeł.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Obietnica marketingowa | Co mówią dowody |
|---|---|
| Woda ma „uporządkowaną” strukturę, która poprawia nawodnienie | Wiązania wodorowe są krótkotrwałe, według przeglądu z 2020 roku mają czas życia około pikosekundy |
| Magnes trwale zmienia wodę | Według definicji z przeglądu z 2024 roku namagnesowanie ma zmieniać strukturę wiązań, ale autorzy wskazują na potrzebę standaryzacji i kontrolowanych badań u ludzi |
| Taka woda poprawia zdrowie | Korzyści opisano u zwierząt; u ludzi badano głównie płukanie jamy ustnej i skórę; potrzebne są kontrolowane badania kliniczne |
| Działanie jest „potwierdzone naukowo” | Oświadczenia zdrowotne wymagają zatwierdzenia; w jednej ze spraw UOKiK uznał broszurę o wodzie strukturyzowanej za wprowadzającą w błąd |
| Woda z kranu jest gorsza | Jakość wody przeznaczonej do spożycia podlega nadzorowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej; opisane źródła nie wskazują, by woda strukturyzowana miała przewagę nad zwykłą |
Woda z kranu w Polsce
Wymagania jakościowe dla wody przeznaczonej do spożycia określają przepisy Ministra Zdrowia. Według informacji stacji sanitarno-epidemiologicznej z Radomska organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej kontrolują przestrzeganie przepisów o wymaganiach higienicznych i zdrowotnych, a powiatowy inspektor pobiera próbki wody i wykonuje badania jakości zgodnie z planem na dany rok. Jeśli masz wątpliwości co do konkretnej instalacji, zapytaj dostawcę wody lub lokalną stację sanitarno-epidemiologiczną.
Ile wody naprawdę potrzebujesz
EFSA w 2010 roku uznała, że dobowe spożycie 2,0 litra wody jest wystarczające dla dorosłych kobiet, a 2,5 litra dla dorosłych mężczyzn; polskie Normy żywienia 2024 (NIZP PZH-PIB) przyjmują te same wartości i obejmują w nich wodę z napojów oraz z produktów spożywczych. Pełne zestawienie dla różnych grup opisuje tekst o piciu wody a odchudzaniu, a szersze tło daje omówienie zdrowego odżywiania. Dla nawodnienia liczy się więc przede wszystkim ilość płynów w diecie. Jeśli zamiast wody sięgasz po napoje ze słodzikami, przeczytasz o tym w tekście o stewii i słodzikach.
FAQ: najczęstsze pytania
Czy woda strukturyzowana szkodzi?
Opisane źródła nie wskazują, że sama woda po takim traktowaniu jest szkodliwa. Problemem jest obietnica bez dowodów: możesz wydać pieniądze na coś, co nie ma udokumentowanej przewagi nad wodą z kranu lub butelki. Obietnice wyleczenia chorób powinny wzbudzić ostrożność, a leczenia i leków nie wolno odstawiać ani zastępować jakimkolwiek napojem.
Czy warto kupić urządzenie do strukturyzowania wody?
Brakuje wiarygodnych dowodów, że picie takiej wody daje korzyści zdrowotne większe niż picie zwykłej wody. Przed zakupem sprawdź, czy sprzedawca opiera obietnice na zatwierdzonych oświadczeniach zdrowotnych, i pamiętaj o sprawie opisanej przez UOKiK, w której broszurę o takiej wodzie uznano za wprowadzającą w błąd.
Ile wody pić dziennie?
Normy podają 2,0 litra dla dorosłych kobiet i 2,5 litra dla dorosłych mężczyzn łącznie z napojów i jedzenia, w umiarkowanych warunkach; grupy i szczegóły opisuje tekst o piciu wody a odchudzaniu. W upał, przy wysiłku, w ciąży i podczas karmienia zapotrzebowanie bywa inne, a przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków ilość płynów ustal z lekarzem.
Czy woda namagnesowana jest dobra dla skóry lub zębów?
Przegląd z 2024 roku opisuje badania płukanki do jamy ustnej i zastosowania miejscowego na skórę, ale sam wskazuje, że potrzebne są kontrolowane badania kliniczne. To inne zastosowanie niż picie i nie zastępuje higieny jamy ustnej ani wizyty u dentysty czy dermatologa.
Kiedy skonsultować się z lekarzem
Skonsultuj się z lekarzem rodzinnym, jeśli stale odczuwasz silne pragnienie, pijesz bardzo dużo lub mało płynów z powodu choroby, przyjmujesz leki wpływające na gospodarkę wodną albo masz niepokojące objawy. W nagłych przypadkach dzwoń pod numer 112.


