Odżywianie, ruch, uroda i codzienna profilaktyka

Metoda na zdrowie Baza wiedzy
Menu

Porady dietetyczne

Kalkulator BMI: oblicz wskaźnik i sprawdź tabelę WHO

Kalkulator BMI dla dorosłych: oblicz wskaźnik, sprawdź tabelę WHO i przykłady obliczeń, poznaj ograniczenia BMI, zasady oceny u dzieci i kiedy iść do lekarza.

Biała waga łazienkowa na drewnianej podłodze i drewniana miarka wzrostu na ścianie w jasnej łazience, obok taboret z ręcznikiem
Obraz wygenerowany przez AI

Kalkulator BMI dla dorosłych

Wpisz masę ciała i wzrost. Wynik liczy się w twojej przeglądarce, dane nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane.

Kalkulator jest dla dorosłych. Nie stosuj go do dzieci i młodzieży (u nich BMI ocenia się na siatkach centylowych) ani w ciąży. BMI to orientacyjny wskaźnik, a nie diagnoza; wynik omów z lekarzem rodzinnym, zwłaszcza przy niedowadze lub otyłości.

Poniżej znajdziesz wzór z przykładami obliczeń, pełną tabelę kategorii, sytuacje, w których BMI daje mylący obraz, zasady oceny dzieci i sygnały, po których warto porozmawiać z lekarzem. Wynik dla dorosłych policzysz w kalkulatorze powyżej albo samodzielnie ze wzoru: wystarczy miarka, waga i zwykły kalkulator.

Wzór BMI krok po kroku

WHO definiuje BMI jako masę ciała w kilogramach podzieloną przez kwadrat wzrostu w metrach (kg/m²). Tak samo opisuje to NHS, która w opisie swojego kalkulatora podaje wynik z jedną cyfrą po przecinku, np. 24,2. Obliczenie zajmuje trzy kroki.

  1. Zmierz wzrost i zamień go na metry (np. 175 cm to 1,75 m).
  2. Podnieś wzrost do kwadratu, czyli pomnóż go przez siebie (1,75 × 1,75 = 3,0625).
  3. Podziel masę ciała w kilogramach przez wynik z kroku 2 (70 ÷ 3,0625 = 22,857…) i zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku (22,9).

Trzy przykłady obliczeń

Poniższe liczby to przykłady redakcji: osoby są wymyślone, a obliczenia wykonano wzorem WHO, a kategorie dobrano z progów WHO z kolejnej sekcji.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

PrzykładMasa ciałaWzrostWzrost do kwadratuBMIKategoria WHO
A70 kg1,75 m3,062522,9masa prawidłowa
B82 kg1,68 m2,822429,1nadwaga
C95 kg1,70 m2,8932,9otyłość I stopnia

Wzór da się też odwrócić. Dla wzrostu 1,70 m kwadrat wynosi 2,89. Mnożąc go przez 18,5 i przez 24,9, otrzymasz zakres masy ciała, który mieści się w kategorii prawidłowej: od około 53,5 do około 72 kg. Przy innym wzroście zakres będzie inny; to nie jest „idealna waga”, tylko przedział z tabeli WHO. Gotowe zakresy masy ciała dla wzrostu od 150 do 195 cm znajdziesz w tekście o zakresach masy ciała dla wzrostu.

Tabela kategorii BMI WHO dla dorosłych

WHO Europa podaje podział dla dorosłych powyżej 20. roku życia, a kalkulator NHS jest przeznaczony dla osób od 18 lat. Poniższa tabela przedstawia kategorie WHO.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

BMI (kg/m²)Kategoria
poniżej 18,5niedowaga
18,5–24,9masa prawidłowa
25,0–29,9nadwaga
30,0–34,9otyłość I stopnia
35,0–39,9otyłość II stopnia
40,0 i więcejotyłość III stopnia

WHO Europa nazywa przedział 25,0–29,9 stanem przedotyłościowym; w polskim nazewnictwie to nadwaga.

W ogólnym opisie WHO nadwagę u dorosłych określa jako BMI od 25, a otyłość jako BMI od 30. WHO zaleca BMI w przedziale od 18,5 do 25. Według WHO Europa progi opierają się na wpływie nadmiaru tkanki tłuszczowej na choroby i zgony i są rozsądnie powiązane z otłuszczeniem, a sam wskaźnik opracowano jako wskaźnik ryzyka chorób. Wraz ze wzrostem BMI rośnie ryzyko niektórych chorób.

Czego BMI nie mówi: ograniczenia wskaźnika

WHO opisuje BMI jako wskaźnik ryzyka chorób, a NHS zaznacza, że kalkulator nie służy do rozpoznawania objawów i że to tylko jedna z miar zdrowia. Wynik trzeba więc czytać razem z innymi informacjami.

Mięśnie i budowa ciała

Według NHS kalkulator BMI nie odróżnia mięśni od tłuszczu, więc osoba z dużą masą mięśniową może trafić do kategorii nadwagi lub otyłości, chociaż ma mało tkanki tłuszczowej. NHS zwraca uwagę, że obwód talii może lepiej opisać ogólny stan zdrowia. Jak go zmierzyć i jak czytać wynik, opisuje tekst o tłuszczu z brzucha i obwodzie talii, dlatego pomiar nie jest tu powtarzany. NHS podaje jedynie prostą zasadę: obwód talii powinien być mniejszy niż połowa wzrostu.

Osoby starsze

Przegląd narracyjny z 2015 roku (Wannamethee i Atkins) wskazuje, że starzenie wiąże się ze wzrostem tłuszczu trzewnego i stopniowym ubytkiem masy mięśniowej, które w różny sposób wpływają na śmiertelność. Autorzy wyciągają stąd wniosek, że BMI nie jest dobrym wskaźnikiem otyłości u osób starszych. U osób starszych przy ocenie masy ciała ważny jest więc także stan mięśni, a w podtrzymaniu sprawności pomagają ćwiczenia opisane w tekście o ćwiczeniach dla seniorów.

Pochodzenie etniczne

NHS podaje, że osoby pochodzenia południowoazjatyckiego, chińskiego, innego azjatyckiego, z Bliskiego Wschodu, czarnoafrykańskiego i afrokaraibskiego są narażone na problemy zdrowotne przy nieco niższym BMI. Dla nich wskazuje inne progi: 23–27,4 to nadwaga, a 27,5 i więcej to otyłość. WHO przeanalizowała to w 2004 roku w ekspertyzie dotyczącej populacji azjatyckich (nie obejmowała więc pozostałych grup z listy NHS): odsetek Azjatów z wysokim ryzykiem cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych jest znaczny już poniżej standardowego progu nadwagi 25 kg/m², ale dostępne dane niekoniecznie wskazują jeden, jednoznaczny próg BMI dla wszystkich Azjatów. Zachowano więc międzynarodowe progi WHO i wskazano dodatkowe punkty odniesienia: 23,0, 27,5, 32,5 i 37,5 kg/m².

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

ŹródłoNadwagaOtyłość
Progi WHO i NHS dla większości dorosłych25–29,9od 30
NHS dla grup o wyższym ryzyku przy niższym BMI23–27,4od 27,5

Ciąża i inne sytuacje

NHS wymienia osoby, które nie powinny używać swojego kalkulatora BMI: osoby poniżej 18. roku życia, w ciąży, z rozpoznanymi (lub podejrzewanymi) zaburzeniami odżywiania oraz z chorobą wpływającą na wzrost. W ciąży masę ciała i jej przyrost ocenia lekarz prowadzący lub położna, a nie wzór z tego tekstu.

BMI u dzieci i młodzieży

U dzieci wzoru nie zmieniasz, ale wyniku nie porównujesz z tabelą dla dorosłych. WHO Europa wyjaśnia, że u dzieci BMI liczy się tak jak u dorosłych, a następnie porównuje z wartościami z-score lub centylami. W okresie dzieciństwa i dorastania stosunek masy do wzrostu zmienia się z płcią i wiekiem, dlatego wartości graniczne dla osób w wieku 0–19 lat są specyficzne dla płci i wieku. Dla dzieci poniżej 5. roku życia WHO stosuje osobne standardy (masa ciała do wzrostu), a poniższe progi dotyczą wieku 5–19 lat.

  • WHO dla dzieci i młodzieży w wieku 5–19 lat używa odchyleń standardowych od mediany siatki referencyjnej WHO: nadwaga to wartość BMI względem wieku powyżej 1 odchylenia standardowego, otyłość powyżej 2, a szczupłość poniżej minus 2. Odpowiednikiem 25 kg/m² jest +1 SD, ale dopiero w wieku 19 lat.
  • W Polsce siatki BMI dla dzieci w wieku szkolnym opracowano m.in. w ogólnopolskim badaniu OLAF, a polskie referencje z 2010 roku oparto na próbie 17 573 dzieci i młodzieży.

Wynik dziecka interpretuje lekarz lub pielęgniarka na siatce dla właściwej płci i wieku. Nie stosuj progów z tabeli dla dorosłych ani nie ograniczaj jedzenia dziecka na podstawie samego BMI. Odchudzanie dzieci i młodzieży zawsze wymaga opieki lekarza lub dietetyka.

Kiedy porozmawiać z lekarzem

Ten tekst nie jest poradą leczniczą i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. BMI nie służy do rozpoznawania chorób, więc przy każdym niepokoju o masę ciała zgłoś się do lekarza rodzinnego.

NHS wymienia sytuacje, w których przy niedowadze warto porozmawiać z lekarzem: gdy schudniesz nagle, schudniesz bez zmiany diety i aktywności albo gdy kontrolę nad jedzeniem wykorzystujesz do radzenia sobie z uczuciami i trudnymi sytuacjami. Według NHS może to być sygnał choroby podstawowej. Przy podejrzeniu zaburzeń odżywiania także nie czekaj z wizytą. Dla osób z rozpoznanymi lub podejrzewanymi zaburzeniami odżywiania kalkulator NHS nie jest przeznaczony.

W przypadku nadwagi lub otyłości NHS opisuje wizytę u lekarza wtedy, gdy chcesz pomocy w odchudzaniu, obwód talii przekracza połowę wzrostu, masz stan przedcukrzycowy, cukrzycę, nadciśnienie, bóle stawów, wysoki cholesterol, bezdech senny lub chorobę układu krążenia, albo otyłość występuje w twojej rodzinie. Jeśli rozważasz szybką zmianę masy ciała, najpierw przeczytaj o bezpiecznym tempie odchudzania, i omów plan z lekarzem lub dietetykiem. W razie nagłego pogorszenia samopoczucia dzwoń pod numer 112.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jak obliczyć BMI bez kalkulatora?

Zmierz wzrost w metrach, pomnóż go przez siebie, a następnie podziel masę ciała w kilogramach przez ten wynik. Przykład: 70 kg i 1,75 m to 70 ÷ 3,0625, czyli 22,9. Wynik zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

Jakie BMI jest prawidłowe?

Według WHO u dorosłych prawidłowe BMI mieści się między 18,5 a 24,9. WHO zaleca BMI w przedziale od 18,5 do 25. U osób z grup o wyższym ryzyku przy niższym BMI NHS wskazuje, że nadwaga zaczyna się już od 23.

Czy BMI zawsze jest wiarygodne?

Nie. Nie odróżnia mięśni od tłuszczu, a według przeglądu narracyjnego z 2015 roku nie jest dobrym wskaźnikiem otyłości u osób starszych. Dlatego warto uzupełnić je obwodem talii i rozmową z lekarzem.

Czy te same progi stosuje się u dzieci?

Nie. U dzieci i młodzieży wynik porównuje się z siatkami centylowymi lub z-score dla płci i wieku, a progi dla dorosłych nie mają zastosowania.

Czy w ciąży warto liczyć BMI?

NHS nie przeznacza swojego kalkulatora dla osób w ciąży. Ocenę masy ciała i jej przyrostu w ciąży zostaw lekarzowi prowadzącemu lub położnej.

Czy wynik BMI wystarczy, żeby zdecydować o odchudzaniu?

Nie. BMI to wskaźnik ryzyka, a nie diagnoza. O ewentualnej zmianie diety omów z lekarzem lub dietetykiem, zwłaszcza gdy masz choroby przewlekłe, przyjmujesz leki albo masz za sobą zaburzenia odżywiania.

← Więcej: Porady dietetyczne

Czytaj więcej