Odżywianie, ruch, uroda i codzienna profilaktyka

Metoda na zdrowie Baza wiedzy
Menu

Uroda

Lśniące włosy: codzienna pielęgnacja krok po kroku

Lśniące włosy zaczynają się od nieuszkodzonej łuski. Sprawdź, jak myć, stosować odżywkę, suszyć i chronić włosy przed ciepłem oraz kiedy iść do dermatologa.

Kobieta widziana od tyłu rozczesuje długie, lśniące brązowe włosy drewnianym grzebieniem w jasnej łazience
Obraz wygenerowany przez AI

Skąd się bierze połysk

Łodyga włosa ma trzy warstwy: łuskę (kutykulę), korę i rdzeń. Według przeglądu dermatologicznego z 2015 roku łuska składa się z nakładających się łusek, jak dachówki na dachu. Codzienna pielęgnacja stopniowo ją zużywa: szorstkie mycie, suszenie bez ochrony, tarcie, słońce i zasadowe zabiegi chemiczne zmniejszają zawartość lipidów na jej powierzchni. Gdy łuska zostaje naruszona, odsłania się kora i włos łatwiej pęka.

Ten sam przegląd opisuje osłabione włosy jako matowe, szorstkie, splątane i z rozdwojonymi końcami. Wśród funkcji odżywek wymienia uszczelnianie łuski oraz zwiększanie połysku i gładkości, a niektóre silikony mogą podkreślać połysk, odbijając światło. Połysk wynika więc z dwóch rzeczy: ochrony łuski i wygładzenia powierzchni.

Mycie: jak często i jak

Według Amerykańskiej Akademii Dermatologii (AAD) myj włosy zależnie od tego, jak szybko się brudzą lub przetłuszczają. Przy prostych włosach i tłustej skórze głowy możesz robić to codziennie. Przy włosach suchych, kręconych lub gęstych szampon stosuj w razie potrzeby, nie rzadziej niż raz na 2–3 tygodnie.

Ważna jest też technika. Nakładaj szampon na skórę głowy, a nie na całą długość, i masuj ją delikatnie. Podczas spłukiwania pozwól, by piana spłynęła po włosach, bez pocierania. Dzięki temu usuniesz nagromadzone środki do stylizacji, martwy naskórek i nadmiar sebum, a włosy nie wysuszą się nadmiernie. Wybierz środek myjący o łagodnym działaniu, przeznaczony do twojego typu włosów. AAD radzi najpierw rozpoznać ten typ: włosy mogą być kręcone, proste, grube lub cienkie i każdy typ ma własną rutynę. Jeśli farbujesz włosy, szukaj preparatu przeznaczonego do włosów farbowanych.

Szampon może wywołać kontaktowe zapalenie skóry. Jeśli po zmianie preparatu pojawi się pieczenie, zaczerwienienie lub swędzenie, odstaw go, a przy utrzymujących się objawach skonsultuj się z lekarzem. Płatki we włosach AAD wiąże najczęściej ze zbyt rzadkim myciem albo nieodpowiednim środkiem pielęgnującym skórę głowy. Jeśli zmiana rutyny nie pomaga, idź do dermatologa, bo łuszczenie bywa objawem choroby skóry głowy.

Odżywka: co robi i jak ją stosować

Odżywka to jeden z elementów pielęgnacji działających na powierzchnię włosa. Według przeglądu z 2015 roku zmniejsza tarcie, ułatwia rozczesywanie i ogranicza puszenie się. Działa przez neutralizację ujemnego ładunku włosa i natłuszczenie łuski, co zmniejsza chłonność wody. Włosy rozjaśniane i po zabiegach chemicznych mają większe powinowactwo do składników pielęgnujących.

AAD zaleca odżywkę po każdym myciu. Przy włosach cienkich i prostych nałóż ją na końce, bo cięższa warstwa na całej długości może je obciążać. Przy włosach suchych lub kręconych nałóż ją na całą długość. Unikaj skóry głowy i dokładnie spłucz. Przegląd ostrzega, że preparaty bez spłukiwania na prostych, zdrowych włosach mogą dawać efekt przetłuszczenia i matowości, więc nie każdy typ włosów potrzebuje dodatkowych warstw. Odżywka poprawia wygląd, ale nie leczy skóry głowy ani wypadania.

Przegląd opisuje też oleje: mineralny i słonecznikowy mogą tworzyć na łusce cienką warstwę, która zwiększa połysk i zmniejsza tarcie. To jednak kolejny dodatek, a nie konieczność. Jeśli masz proste, zdrowe włosy, a po dodatkowym preparacie wyglądają na przetłuszczone, zrezygnuj z niego.

Suszenie i ciepło

Mokre włosy są delikatne. AAD radzi owinąć je ręcznikiem lub koszulką, żeby wchłonęły wodę, zamiast wycierać je szorstko. Do rozczesywania mokrych włosów użyj grzebienia o szerokich zębach i zacznij od końców.

Badanie laboratoryjne z 2011 roku sprawdzało wpływ suszarki na pasma włosów, a nie na ludzi. Pasma po umyciu osuszano ręcznikiem, a potem suszono bez suszarki albo suszarką z 15 cm (47°C, 60 sekund), 10 cm (61°C, 30 sekund) lub 5 cm (95°C, 15 sekund), 30 razy. Powierzchnia była tym bardziej uszkodzona, im wyższa temperatura. Mimo to suszarka z 15 cm, trzymana w ciągłym ruchu, uszkadzała włosy mniej niż suszenie naturalne, a uszkodzenie „kleju” między komórkami wystąpiło tylko w grupie suszonej naturalnie. Autorzy uznają za możliwe, że długo utrzymująca się wilgoć jest równie szkodliwa jak wysoka temperatura.

Wniosek jest ostrożny. W tym badaniu suszenie z bliska wiązało się z największym uszkodzeniem powierzchni, a długo mokre włosy też nie wypadły najlepiej, co sugeruje, że szkodzą obie skrajności. Rozsądnie jest więc odcisnąć wodę ręcznikiem i suszyć na niskiej lub średniej mocy ciepła, w ruchu. AAD zaleca też ograniczać gorące narzędzia, używać ich rzadziej, najlepiej raz w tygodniu lub rzadziej, oraz stosować środek chroniący przed ciepłem. Według przeglądu z 2015 roku preparat z silikonem rozprowadza ciepło po powierzchni włosa i zapobiega wrzeniu wody w jego wnętrzu. Temperatury narzędzi, mokre włosy i bezpieczeństwo skóry opisuje osobny tekst o ochronie włosów przed ciepłem.

Uszkodzenia mechaniczne: szczotka, gumki, ciasne fryzury

Rozdwojenia powstają łatwiej od tarcia w połączeniu ze skręcaniem włosa podczas czesania i stylizacji. Czesz więc delikatnie, grzebieniem o szerokich zębach, a węzły rozplątuj z odżywką, jeśli trzeba. Mokrych włosów nie szczotkuj: AAD radzi przy prostych włosach poczekać, aż trochę przeschną, a przy kręconych czesać je pod prysznicem, zanim spłuczesz odżywkę. Według AAD włosy nigdy nie potrzebują 100 pociągnięć szczotką dziennie, to mit.

Zbyt ciasne fryzury mogą prowadzić do łysienia z pociągania. AAD zalicza do ryzykownych ciasne warkocze, mocno ściągnięte koki i kucyki oraz doczepy, zwłaszcza na włosach prostowanych chemicznie. Noś włosy luźno, używaj gumek w osłonce i zmieniaj fryzury. Wczesne sygnały to połamane włosy wokół czoła, cofająca się linia włosów i placki przerzedzenia w miejscach ściągania. Ból, szczypanie, strupy lub „namiotowanie” skóry to powód, by od razu poluzować fryzurę. W zaawansowanym stadium włosy mogą nie odrosnąć, więc nie zwlekaj z wizytą u dermatologa.

Farbowanie, rozjaśnianie, chlor i słońce

Zabiegi chemiczne obciążają łuskę. Według AAD wydłużaj odstępy między poprawkami, w zimie nawet do 8–10 tygodni, wybieraj jedną usługę naraz, a po każdym myciu stosuj odżywkę. Wybieraj farbę w granicach trzech odcieni od naturalnej barwy, bo rozjaśnienie o więcej wymaga większej ilości nadtlenku i bardziej szkodzi.

Jeśli po farbowaniu pojawi się wysypka, zaczerwienienie, obrzęk, pieczenie lub świąd, AAD uznaje to za reakcję alergiczną: nie farbuj więcej włosów i skonsultuj się z dermatologiem. Gdy nagle spuchną ci wargi, gardło lub język, trudno ci oddychać albo przełykać, zadzwoń pod numer 112. Brytyjska służba zdrowia (NHS) wymienia te objawy jako powód do natychmiastowego wezwania pomocy w reakcji anafilaktycznej.

Słońce osłabia włosy, szczególnie farbowane i rozjaśniane, więc noś kapelusz z szerokim rondem. Po basenie spłucz włosy od razu, umyj je szamponem dla pływaków i użyj głębiej działającej odżywki; AAD zaleca też czepek pływacki.

Dieta i suplementy

Przegląd z 2019 roku o witaminach i minerałach a wypadaniu włosów opisuje wyraźne zmiany włosów przy niedoborze białka i energii. O źródłach białka przeczytasz w tekście o produktach bogatych w białko, a o ogólnych zasadach jadłospisu w tekście o zdrowym odżywianiu. Jeśli jesz roślinnie, zajrzyj do materiału o diecie wegetariańskiej.

Ten sam przegląd wskazuje, że niedobór żelaza jest najczęstszym niedoborem żywieniowym na świecie i bywa związany z nasilonym wypadaniem włosów. U zdrowych kobiet przed menopauzą główną przyczyną niedoboru jest miesiączka. Poziom żelaza ocenia się badaniem krwi, a o suplementacji decyduje lekarz, więc nie zaczynaj jej na własną rękę.

Biotyna jest reklamowana „na włosy”, ale u zdrowych osób nie trzeba jej suplementować, a ciężki niedobór u osób odżywiających się normalnie nigdy nie został opisany. Dochodzi aspekt bezpieczeństwa: amerykańska agencja do spraw leków i żywności (FDA) ostrzega, że biotyna z suplementów może zakłócać niektóre badania laboratoryjne i dawać błędne wyniki. W 2017 roku wydała pierwszy komunikat w tej sprawie, a później jego aktualizację; zgłaszano fałszywie niskie wyniki troponiny. Jeśli bierzesz biotynę, powiedz o tym lekarzowi i w laboratorium przed pobraniem krwi, a o ewentualnym odstawieniu przed badaniem zdecyduj z lekarzem lub laboratorium.

Prosta rutyna na co dzień

  1. Zwilż włosy i nałóż szampon na skórę głowy, masując ją delikatnie.
  2. Spłucz piankę tak, by spłynęła po włosach, bez pocierania.
  3. Nałóż odżywkę na końce lub na całą długość, zależnie od typu włosów, i dokładnie spłucz.
  4. Owiń włosy ręcznikiem lub koszulką, żeby wchłonęły wodę.
  5. Rozczesz je grzebieniem o szerokich zębach, od końców ku nasadzie.
  6. Jeśli używasz suszarki, wybierz niską lub średnią temperaturę i trzymaj ją w ruchu; przed gorącym narzędziem użyj środka chroniącego przed ciepłem.
  7. Upinaj włosy luźno i od czasu do czasu zmieniaj fryzurę.

Mit o podcinaniu

Częste podcinanie nie przyspiesza wzrostu włosów (wniosek redakcji): podcinanie usuwa rozdwojone końce i poprawia wygląd, a tempo wzrostu wynika z cebulek w skórze głowy, nie z długości włosów. Rozdwojenia powstają w uszkodzonym włosie, a pęknięcie może biec wzdłuż łodygi.

Przykład: problem, przyczyna, zmiana

Poniższa tabela to przykład redakcji zbudowany z zacytowanych zaleceń AAD i przeglądu z 2015 roku. Nie służy do rozpoznawania chorób.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

ProblemMożliwa przyczynaCo zmienić
Matowe, szorstkie włosyUszkodzona łuska po tarciu, cieple lub farbowaniuOdżywka po każdym myciu, mniej ciepła
Rozdwojone końceTarcie i skręcanie włosa przy czesaniuGrzebień o szerokich zębach, delikatne rozplątywanie
Łamanie przy gumceCiasne wiązanieLuźne upięcia, gumki w osłonce
Puszenie się i plątanieSzorstkie wycieranie, wysuszone włosyRęcznik lub koszulka, odżywka na całą długość przy włosach suchych
Suche, wyblakłe włosySłońce, chlor, częste farbowanieKapelusz, czepek, dłuższe odstępy między farbowaniem

Ogólne zasady dbania o skórę, w tym skórę głowy, znajdziesz w tekście o podstawach pielęgnacji skóry.

Kiedy iść do dermatologa

AAD zaznacza, że jeśli zmiana pielęgnacji nie poprawia wyglądu włosów, przyczyna może leżeć gdzie indziej. Szczególnie ważna jest wizyta, gdy niepokoi cię przerzedzenie lub wypadanie. Do lekarza rodzinnego lub dermatologa zgłoś się, jeśli:

  • włosy wypadają nagle lub wyraźnie intensywniej niż zwykle (AAD podaje, że 50–100 włosów dziennie to norma);
  • pojawiają się ogniska łysienia, cofająca się linia włosów lub przerzedzenia w miejscach ściągania fryzury;
  • skóra głowy swędzi, piecze, łuszczy się, ma strupy albo boli;
  • zmiany zaczęły się po porodzie, wysokiej gorączce, operacji, dużym spadku masy ciała, odstawieniu antykoncepcji, długim stresie albo po nowym leku;
  • po farbowaniu wystąpiła wysypka, obrzęk lub świąd.

Według AAD wypadanie po porodzie zaczyna się zwykle po około dwóch miesiącach, nasila po około czterech i jest przejściowe, a włosy odzyskują gęstość w ciągu 6–9 miesięcy. Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, nawet jeśli podejrzewasz jego wpływ na włosy; porozmawiaj z lekarzem.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy lepiej suszyć włosy suszarką, czy naturalnie?

W badaniu laboratoryjnym na pasmach suszarka z 15 cm w ciągłym ruchu uszkadzała włosy mniej niż suszenie naturalne, choć bardziej uszkadzała powierzchnię. AAD zaleca ograniczać ciepło, wybierać niskie lub średnie ustawienia i stosować ochronę przed ciepłem.

Czy częste podcinanie przyspiesza wzrost włosów?

To wniosek redakcji: podcinanie poprawia wygląd końców, a tempo wzrostu zależy od cebulek w skórze głowy.

Czy ciasny kucyk może powodować łysienie?

Tak. Według AAD zbyt ciasne kucyki, koki i warkocze mogą prowadzić do łysienia z pociągania, które w zaawansowanym stadium bywa trwałe. Poluzuj fryzurę i zmieniaj ją.

Czy biotyna sprawi, że włosy będą lśnić?

U zdrowych osób biotyny nie trzeba suplementować, a ciężki niedobór u osób odżywiających się normalnie nigdy nie został opisany. Suplement może też zafałszować wyniki badań krwi, więc powiedz o nim lekarzowi.

← Więcej: Uroda

Czytaj więcej