
Dlaczego dłonie się przesuszają
Dłonie są stale w kontakcie z wodą, mydłem i środkami czystości. Według brytyjskiej służby zdrowia (NHS) kontaktowe zapalenie skóry najczęściej wywołują czynniki drażniące, takie jak mydła i detergenty, rozpuszczalniki lub regularny kontakt z wodą. Objawem bywa skóra swędząca, z pęcherzykami, suchą i spękaną.
Dlatego pielęgnacja dłoni opiera się na trzech nawykach: łagodnym myciu, regularnym nawilżaniu i ochronie przed czynnikami drażniącymi. Ogólne zasady dbania o skórę całego ciała opisuje tekst Pielęgnacja skóry: podstawy na każdy dzień.
Mycie rąk bez przesuszania
Mycie rąk jest ważniejsze niż ich miękkość. Według NHS ręce myje się po skorzystaniu z toalety, przed jedzeniem i przygotowywaniem posiłków, przed i po kontakcie z surowym mięsem lub warzywami, po wydmuchaniu nosa, kichaniu i kaszlu, przed i po opatrzeniu skaleczenia oraz po kontakcie ze zwierzętami. Samo mycie z mydłem trwa około 20 sekund.
Da się to robić łagodnie dla skóry:
- Woda letnia, nie gorąca. Amerykańska Akademia Dermatologii (AAD) zaleca mycie w letniej wodzie.
- Łagodne mydło. AAD zwraca uwagę, że niektóre mydła wysuszają bardziej niż inne, więc warto znaleźć takie, które skóry nie przesusza. Ten sam nacisk dotyczy płynów do naczyń i środków czystości.
- Dokładne spłukanie. Dermatolożka cytowana przez AAD radzi spłukiwać nadmiar środka myjącego, szczególnie między palcami, gdzie potrafi się gromadzić.
- Delikatne osuszanie. AAD radzi osuszyć dłonie czystym ręcznikiem, zostawiając na skórze odrobinę wody. Przy skłonności do egzemy dermatolożka cytowana przez AAD radzi osuszać dłonie przez przykładanie ręcznika zamiast suszenia na powietrzu, najlepiej papierowego, gdy jest dostępny.
Płyny do dezynfekcji rąk
Płyn do dezynfekcji jest rozwiązaniem na sytuacje, gdy nie ma wody i mydła. AAD, powołując się na zalecenia CDC, wskazuje wtedy płyn zawierający co najmniej 60% alkoholu. Zaznacza jednak, że takie płyny mogą bardzo wysuszać, dlatego po wyschnięciu płynu warto nałożyć krem lub maść.
Krem po każdym myciu
To najprostszy nawyk o największym znaczeniu. AAD zaleca stosowanie kremu do rąk po każdym myciu lub użyciu płynu dezynfekcyjnego, najlepiej gdy skóra jest jeszcze wilgotna, oraz zawsze, gdy skóra jest sucha. Krem nie niweczy efektu mycia: według AAD nawilżanie po myciu rąk go nie unieważnia.
Jak wybrać preparat, bez marek:
- Na suchą skórę AAD wskazuje produkty zawierające olej mineralny lub wazelinę, w tubie lub słoiczku, a nie w pompce, i bez substancji zapachowych.
- Przy skłonności do egzemy AAD zaleca krem lub maść bez zapachu zamiast rzadkiego balsamu.
- Przy bardzo suchych dłoniach AAD opisuje przy egzemie wazelinę nakładaną przed snem; przy zwykłej suchości to wskazówka praktyczna. Szerzej o suchej skórze mówi tekst Sucha skóra: 6 sposobów na nawilżenie i kiedy do lekarza.
Warto mieć krem w kilku miejscach: przy zlewie, w łazience i w torbie, bo wtedy łatwiej o regularność.
Rękawiczki do prac domowych
Skóra rąk najbardziej cierpi od długiego kontaktu z wodą i środkami czystości. AAD zaleca rękawiczki do sprzątania i zmywania naczyń oraz nawilżanie po umyciu rąk. Według AAD noszenie rękawic w kontakcie z czynnikami drażniącymi zmniejsza ryzyko nawrotów egzemy.
Zasady przy noszeniu rękawiczek:
- Zdejmuj je co jakiś czas, bo pot nasila objawy, jak zauważa NHS.
- Osoby uczulone na lateks lub reagujące na gumę powinny omówić wybór rękawiczek z lekarzem. AAD odnotowuje, że część pracowników ochrony zdrowia dostaje egzemy dłoni od rękawic lateksowych.
- Zimą dłonie wysusza także zimne, suche powietrze; o rękawiczkach w takiej pogodzie mówi tekst Sucha skóra: 6 sposobów na nawilżenie i kiedy do lekarza.
Paznokcie i skórki w skrócie
Paznokcie też cierpią od wody i detergentów, więc rękawiczki i krem chronią także je. Skórek nie wycinaj i nie wyrywaj: AAD przestrzega, że usuwanie skórek i obgryzanie mogą uszkodzić paznokieć. Szczegóły dotyczące kształtu, piłowania i niepokojących zmian znajdziesz w tekście Mocne paznokcie: pielęgnacja i nawyki.
Pęknięcia, pieczenie, egzema: kiedy to coś więcej
Zwykła sucha skóra zwykle poprawia się po nawilżaniu. AAD zauważa jednak, że egzema dłoni często wygląda jak sucha skóra i łatwo ją z nią pomylić. Egzema nie ustępuje mimo częstego kremowania. Według AAD może dawać głębokie, bolesne pęknięcia, które krwawią, swędzące pęcherzyki i pieczenie.
Do czynników ryzyka należy kontakt z chemikaliami, takimi jak rozpuszczalniki, detergenty czy cement. AAD podaje, że egzema dłoni jest częsta wśród pracowników budowlanych i mechaników. Wyższe ryzyko mają też osoby, które w dzieciństwie chorowały na atopowe zapalenie skóry. AAD zwraca uwagę, że egzemę dłoni warto leczyć, bo skóra może się zakazić, co grozi nawet bakteryjnym zapaleniem tkanki podskórnej.
Przykład redakcji: sytuacja, działanie, kontakt z lekarzem
Tabela poniżej to przykład redakcji zbudowany z zaleceń AAD i NHS. Nie zastępuje porady lekarza.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Sytuacja | Co zrobić | Kiedy do lekarza |
|---|---|---|
| Ściągnięta, szorstka skóra po myciu | Myj w letniej wodzie, osuszaj z pozostawieniem odrobiny wilgoci, nałóż krem lub maść | Gdy po zastosowaniu tych zasad skóra wciąż jest sucha (AAD: potrzebna może być pomoc dermatologa) |
| Przesuszenie po płynie dezynfekcyjnym | Po wyschnięciu płynu nałóż krem; jeśli możesz, umyj ręce wodą z mydłem | Gdy suchość utrzymuje się mimo kremowania |
| Praca w wodzie lub z detergentami | Załóż rękawiczki, zdejmuj je co jakiś czas, po pracy nałóż krem | Gdy pojawia się swędzenie, pęcherzyki lub pęknięcia |
| Głębokie, bolesne pęknięcia, pęcherzyki, pieczenie | Unikaj czynnika drażniącego, nawilżaj, nie drap | Zgłoś się do lekarza rodzinnego lub dermatologa; NHS zaleca wizytę przy objawach uporczywych, nawracających lub ciężkich |
| Zaczerwienienie, ropa, narastający ból | Nie czekaj na poprawę | Skontaktuj się z lekarzem; AAD wskazuje ryzyko zakażenia skóry |
Praca w wilgoci i z chemią
Prace z wodą, detergentami, rozpuszczalnikami czy cementem stale narażają dłonie na czynniki drażniące. NHS radzi rozpoznać i unikać czynników drażniących i alergenów, a przy pracy z drażniącymi substancjami trzeba nosić odzież ochronną, aby zminimalizować kontakt. W praktyce oznacza to rękawiczki dopasowane do pracy, krem po każdym myciu i zgłoszenie się do lekarza rodzinnego, gdy zmiany się utrzymują; lekarz może skierować do dermatologa.
Filtr i starzenie się skóry dłoni
Dłonie są odsłonięte także na słońce, więc do codziennych nawyków dochodzi filtr przeciwsłoneczny. Jak go dobrać i nakładać na grzbiety dłoni, a także co z plamami i utratą jędrności, opisuje tekst Jak odmłodzić dłonie: wskazówki pielęgnacyjne.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Jak często myć ręce, żeby ich nie przesuszać?
Tyle razy, ile wymagają sytuacje: przed jedzeniem i gotowaniem, po toalecie, po kaszlu i kichaniu, po kontakcie ze zwierzętami. Nie rezygnuj z mycia, tylko dobierz łagodne mydło, letnią wodę i krem po każdym myciu.
Czy woda musi być gorąca, żeby ręce były czyste?
Nie. NHS opisuje mycie wodą z mydłem przez około 20 sekund bez wskazywania gorącej wody, a AAD zaleca letnią.
Czy płyn do dezynfekcji można stosować zamiast mycia?
Nie jako stały zamiennik: mycie wodą z mydłem jest podstawą. Płyn z co najmniej 60% alkoholu stosuje się, gdy nie ma wody i mydła (AAD za CDC). Takie płyny wysuszają, więc po ich wyschnięciu nałóż krem lub maść.
Kiedy najlepiej nakładać krem do rąk?
Po każdym myciu i użyciu płynu dezynfekcyjnego, gdy skóra jest jeszcze lekko wilgotna, oraz zawsze gdy dłonie są suche.
Czy rękawiczki do zmywania szkodzą skórze?
Nie, jeśli zdejmujesz je co jakiś czas. Pot pod rękawicą może nasilać objawy. Gdy reagujesz na gumę lub lateks, omów wybór rękawiczek z lekarzem.
Po czym poznać, że to egzema, a nie zwykła sucha skóra?
Sucha skóra zwykle poprawia się po kremie. Jeśli mimo regularnego nawilżania pojawiają się głębokie, bolesne pęknięcia, swędzące pęcherzyki lub pieczenie, zgłoś się do lekarza rodzinnego lub dermatologa.
Czy pęknięcia dłoni goją się same?
Przy zwykłej suchości pomaga łagodne mycie i krem po każdym myciu. Głębokie, bolesne, krwawiące lub nawracające pęknięcia wymagają konsultacji, bo nieleczone mogą się zakazić.


