Odżywianie, ruch, uroda i codzienna profilaktyka

Metoda na zdrowie Baza wiedzy
Menu

Zdrowa dieta

Kantalupa: wartości odżywcze, korzyści i jak ją jeść

Kantalupa: co ma w 100 g wg USDA (woda, potas, witamina C), jak umyć skórkę, przechować pokrojony owoc i kiedy zapytać o jadłospis lekarza lub dietetyka.

Przekrojona kantalupa i plastry na niebieskim talerzu na kocu piknikowym na łące
Obraz wygenerowany przez AI

Czym jest kantalupa

Kantalupa to rodzaj melona o siatkowatej skórce. Inne owoce i to, co je wyróżnia, zestawia tekst Najzdrowsze owoce: 12 propozycji i co je wyróżnia. Według uniwersyteckiego serwisu rozszerzeń rolniczych jej nazwa naukowa to Cucumis melo, a potocznie bywa nazywana także muskmelon. Według Health Canada melony, takie jak kantalupa, arbuz czy melon miodowy, należą do rodziny dyniowatych. Jadasz ją na surowo, najczęściej pokrojoną w kostkę lub kliny.

Wartości odżywcze kantalupy na 100 g

Poniższe wartości pochodzą z bazy USDA FoodData Central (pozycja „Melons, cantaloupe, raw”, wpis z 2019 roku). To dane dla surowego miąższu kantalupy w rozumieniu USDA, czyli melona siatkowatego (muskmelon); w sklepach bywają też inne typy melonów, więc potraktuj liczby orientacyjnie. Konkretny owoc może się różnić odmianą i dojrzałością.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

Składnik (100 g surowego miąższu)Wartość wg USDA
Energia34 kcal
Woda90,2 g
Białko0,84 g
Węglowodany ogółem8,16 g
w tym cukry7,86 g
Błonnik0,9 g
Potas267 mg
Witamina C36,7 mg
Witamina A (RAE)169 µg
Beta-karoten2020 µg

Tabela odtwarza wartości z jednej pozycji bazy; nie jest zaleceniem ilości do zjedzenia.

Korzyści z jedzenia kantalupy: co wynika ze składu

Poniżej opisano rolę składników, które kantalupa zawiera, na podstawie zacytowanych tabel i zaleceń. To nie jest obietnica skutku zdrowotnego ani opis działania leczniczego.

  • Woda i energia. Ponad 90 g wody w 100 g oznacza, że jedząc kantalupę, dostarczasz organizmowi także wodę. 34 kcal w 100 g to owoc o niewielkiej gęstości energetycznej. Białka i błonnika jest w nim niewiele (0,84 g i 0,9 g), więc nie traktuj kantalupy jako ich głównego źródła.
  • Witamina C. Brytyjska NHS podaje, że dorośli w wieku 19–64 lat potrzebują 40 mg witaminy C dziennie, a jej funkcje to m.in. ochrona komórek oraz utrzymanie zdrowej skóry, naczyń krwionośnych, kości i chrząstki. Wartość z tabeli USDA (36,7 mg w 100 g) wyraża zawartość w owocu, a nie gwarancję efektu u konkretnej osoby.
  • Beta-karoten i witamina A. NHS wyjaśnia, że organizm potrafi przekształcać beta-karoten w retinol, czyli witaminę A. NHS podaje też potrzeby dorosłych: 700 µg dziennie dla mężczyzn i 600 µg dla kobiet, wyrażone jako ekwiwalent retinolu (RE). USDA podaje 169 µg w jednostce RAE. Te jednostki nie są identyczne, więc traktuj porównanie wyłącznie jako rząd wielkości.
  • Potas. USDA podaje 267 mg w 100 g. Tabele różnią się jednak wartościami: według tabeli FDA ćwiartka średniego owocu (134 g) ma 240 mg potasu, czyli ok. 179 mg w 100 g. Potas ma znaczenie głównie dla osób, którym lekarz ogranicza jego ilość (szczegóły niżej); wtedy ilość kantalupy ustala lekarz lub dietetyk.
  • Owoce w diecie jako całość. WHO zaleca, aby osoby powyżej 10. roku życia jadły co najmniej 400 g owoców i warzyw dziennie. Kantalupa może być jednym z wielu owoców w tej puli, a nie jej zamiennikiem. Więcej o podstawach znajdziesz w tekście zdrowe odżywianie: czym jest i dlaczego ma znaczenie.

Kantalupa nie ma właściwości leczniczych, a żadna z podanych liczb nie jest obietnicą skutku zdrowotnego.

Bezpieczeństwo: skórka, krojenie i lodówka

Skórka melona może mieć kontakt z glebą i bakteriami, a nóż przenosi je do miąższu. Health Canada opisuje to wprost: bakterie z zewnętrznej skórki mogą przedostać się do wnętrza owocu podczas krojenia. Dlatego higiena przed krojeniem ma znaczenie.

W 2019 roku amerykańskie CDC opisało ognisko salmonellozy związane z melonami pokrojonymi przed sprzedażą: zakażono 137 osób w 10 stanach. To przykład, dlaczego pokrojone owoce wymagają chłodzenia, a nie dowód, że świeży owoc jest niebezpieczny sam w sobie.

Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →

EtapCo robićSkąd to wynika
Przed krojeniemUmyj ręce wodą z mydłem przez co najmniej 20 sekund, a całą skórkę szoruj czystą szczotką do warzyw pod chłodną bieżącą wodą.Zalecenia Health Canada
Po myciuOsusz owoc czystą ściereczką lub ręcznikiem papierowym.Zalecenia amerykańskiej FDA dla twardych owoców i warzyw
Pokrojony owocTrzymaj w lodówce nie dłużej niż 4 dni (według Health Canada).Zalecenia Health Canada; limity czasu w innych krajach mogą się różnić
Temperatura lodówki40°F lub mniej, czyli ok. 4°C.CDC i FDA
Poza lodówkąPokrojony owoc po ponad 2 godzinach w temperaturze pokojowej wyrzuć, a w upale nawet wcześniej.Zalecenia Health Canada
Gotowe kawałki ze sklepuKupuj tylko chłodzone lub leżące na lodzie i trzymaj w lodówce.FDA i CDC

Tabela jest zestawieniem zacytowanych zaleceń instytucji.

Listeria i Salmonella w skrócie

Poniższe informacje o Listerii mają charakter ogólny (dotyczą żywności chłodzonej), nie są danymi o kantalupie. FDA zaznacza, że bakteria Listeria monocytogenes może przeżyć i rosnąć nawet w warunkach chłodniczych. Lodówka ogranicza więc ryzyko, ale go nie usuwa, dlatego liczy się też czas przechowywania pokrojonego owocu. Do grup podwyższonego ryzyka FDA zalicza kobiety w ciąży (oraz ich nienarodzone lub nowo narodzone dzieci), osoby po 65. roku życia i osoby z osłabioną odpornością. W ciąży listerioza może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak poronienie czy obumarcie płodu. CDC dodaje, że ciężej przechodzą zakażenia Salmonellą dzieci poniżej 5. roku życia, dorośli od 65. roku życia i osoby z osłabioną odpornością.

Jak wybrać i przechować kantalupę

  • Zapach i sprężystość. Według serwisu rozszerzeń Uniwersytetu Stanowego Kolorado wybieraj owoce pachnące, symetryczne, ciężkie jak na swój rozmiar, bez dużych obić. Dojrzały owoc lekko ustępuje pod naciskiem po stronie przeciwnej do szypułki. Uniwersytet Texas A&M dodaje, że dojrzała kantalupa ma przyjemny zapach przy bliźnie po szypułce.
  • Uszkodzenia. Omijaj owoce z nacięciem skórki, rozmiękłe, spleśniałe, zasuszone lub cieknące.
  • Cały owoc. Według Health Canada cały owoc można przechowywać w lodówce do 15 dni, zależnie od dojrzałości i odmiany.
  • Pokrojony owoc. Do pojemnika z pokrywką i do lodówki; zasady czasu jak w tabeli powyżej.

Dla kogo więcej ostrożności

Choroby nerek (potas). Amerykański instytut NIDDK pisze, że przewlekła choroba nerek może utrudniać usuwanie potasu z krwi, a jego poziom może się bardzo podnieść. Dodaje też, że zbyt mało lub zbyt dużo potasu we krwi może powodować problemy z sercem i mięśniami. Jeśli masz chorobę nerek lub lekarz ustalił ci limit potasu, ilość kantalupy uzgodnij z lekarzem albo dietetykiem. Tabele podają różne wartości potasu (USDA: 267 mg w 100 g, tabela FDA: ok. 179 mg w 100 g), więc o ilości decyduje lekarz lub dietetyk, nie liczba z jednej tabeli.

Cukrzyca. Kantalupa zawiera 8,16 g węglowodanów w 100 g, w tym 7,86 g cukrów. NIDDK przypomina, że węglowodany z jedzenia organizm zamienia na glukozę, która może podnosić poziom glukozy we krwi, i zaleca ułożenie planu posiłków z zespołem opiekującym się chorym. Nie zmieniaj leczenia ani planu żywieniowego na podstawie tego tekstu. Więcej o węglowodanach w diecie: ile węglowodanów dziennie.

Ciąża. NHS umieszcza w grupie produktów, na które trzeba uważać, pakowane i pokrojone owoce, w tym melon: trzymaj je w chłodzie i zjedz przed upływem terminu przydatności. FDA zaleca przed podaniem dokładnie opłukać produkty, zwłaszcza owoce wymagające obierania lub krojenia, jak kantalupa. Jeśli jesteś w ciąży, wątpliwości omów z lekarzem lub położną.

Kiedy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem

  • Masz chorobę nerek, cukrzycę lub zalecenia dietetyczne od lekarza (np. limit potasu): zapytaj, ile kantalupy możesz jeść.
  • Jesteś w ciąży, masz osłabioną odporność albo po zjedzeniu owocu masz wysoką gorączkę, biegunkę trwającą dłużej niż 3 dni, krwawe stolce lub długotrwałe wymioty: skontaktuj się z lekarzem.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy kantalupa to to samo co melon?

Kantalupa to jeden z rodzajów melona (Cucumis melo) o charakterystycznej, siatkowatej skórce. Nie każdy melon jest kantalupą.

Ile kalorii ma kantalupa?

Według USDA 100 g surowego miąższu ma 34 kcal.

Czy trzeba myć skórkę, skoro jej nie jesz?

Tak. Bakterie ze skórki mogą trafić do miąższu podczas krojenia, dlatego zalecane jest szorowanie całego owocu szczotką pod chłodną bieżącą wodą przed pokrojeniem.

Jak długo kantalupa wytrzyma w lodówce?

Według Health Canada cały owoc do 15 dni, pokrojony do 4 dni w lodówce. Pokrojony owoc, który leżał ponad 2 godziny w temperaturze pokojowej, wyrzuć.

Czy kantalupa jest bogata w witaminę C i witaminę A?

USDA podaje 36,7 mg witaminy C, 169 µg witaminy A (RAE) i 2020 µg beta-karotenu w 100 g. NHS wskazuje potrzeby dorosłych: 40 mg witaminy C oraz 600–700 µg witaminy A dziennie (w innej jednostce niż RAE). Nie traktuj jednej porcji kantalupy jako sposobu na uzupełnienie niedoborów.

Czy kantalupa jest dla chorych na cukrzycę?

To kwestia indywidualna. Owoc zawiera węglowodany (8,16 g w 100 g), więc ilość i sposób włączenia do planu posiłków ustal z lekarzem lub dietetykiem.

Czy w ciąży można jeść kantalupę?

NHS wymienia pokrojone owoce, takie jak melon, wśród produktów, na które trzeba uważać: trzymaj je w chłodzie i jedz przed terminem przydatności. Decyzję o jedzeniu pokrojonego melona w ciąży omów z lekarzem lub położną.

← Więcej: Zdrowa dieta

Czytaj więcej