
Czym jest złuszczanie naskórka i jakie ma rodzaje
Złuszczanie naskórka to usuwanie martwych komórek z powierzchni skóry. AAD wyróżnia dwie drogi. Złuszczanie mechaniczne polega na użyciu narzędzia, takiego jak szczotka, gąbka lub ściereczka, albo scrubu, które fizycznie zdejmują martwe komórki. Złuszczanie chemiczne wykorzystuje kwasy, w tym kwasy alfa- i beta-hydroksylowe (AHA i BHA), które rozpuszczają martwe komórki.
Jest też trzecia grupa: enzymy, na przykład papaina i bromelaina. Przegląd w piśmiennictwie naukowym opisuje je jako zwykle dobrze tolerowane, zaznacza jednak, że rzetelnych badań porównujących je z innymi metodami jest wciąż mało. Wskazuje też, że u osób podatnych mogą wywołać podrażnienie, nadmierne łuszczenie lub uczulenie, a przy skórze wrażliwej zaleca próbę na małym fragmencie skóry.
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Metoda | Jak działa | Na co uważać |
|---|---|---|
| Mechaniczna (szczotka, gąbka, scrub) | Fizycznie zdejmuje martwe komórki | Przy skórze suchej, wrażliwej i skłonnej do trądziku może zbyt drażnić |
| Chemiczna (kwasy, w tym AHA i BHA) | Rozpuszcza martwe komórki | Przy kwasach AHA: większa wrażliwość na słońce; przy silniejszym złuszczaniu możliwe podrażnienie |
| Enzymatyczna | Enzymy rozkładają martwe komórki | Mniej badań porównawczych, możliwe podrażnienie lub uczulenie |
Powyższa tabela to przykład redakcji zbudowany z zacytowanych zaleceń, a nie ranking metod.
Jak często złuszczać skórę i dla kogo
Nie ma ustalonej liczby zabiegów w tygodniu. Zasada AAD jest taka: im agresywniejsze złuszczanie, tym rzadziej powinno się je wykonywać. Jeśli zaczynasz, wprowadzaj jedną nową rzecz naraz, zamiast włączać kilka kosmetyków jednocześnie, i obserwuj skórę.
Dobór metody zależy od typu skóry:
- Skóra sucha, wrażliwa lub skłonna do trądziku: AAD pisze, że osoby z taką skórą mogą woleć samą ściereczkę i łagodny środek chemiczny, bo złuszczanie mechaniczne może być dla tej skóry zbyt drażniące (wskazówka redakcji: ściereczka to również łagodna forma złuszczania mechanicznego).
- Skóra tłusta i grubsza: według AAD osoby z taką skórą mogą sięgać po mocniejsze zabiegi chemiczne lub złuszczanie mechaniczne.
- Ciemniejsza karnacja i ciemne plamki: AAD radzi unikać silnego złuszczania chemicznego i mechanicznego, jeśli masz ciemniejszą karnację albo po oparzeniach, ukąszeniach owadów lub wykwitach trądzikowych zauważasz ciemne plamki. U niektórych osób, zwłaszcza o ciemniejszej karnacji, agresywniejsze złuszczanie może prowadzić do zwiększonej pigmentacji, czyli ciemnych plam na skórze.
- Trądzik: AAD zaznacza, że szorowanie może podrażniać skórę i zaostrzać trądzik. AAD zauważa, że niektóre leki, a nawet produkty bez recepty, mogą zwiększać wrażliwość skóry lub jej łuszczenie, na przykład retinoidy na receptę oraz produkty z retinolem lub nadtlenkiem benzoilu. Złuszczanie w trakcie ich stosowania może nasilić suchość, a nawet wywołać nowe wykwity. Wybór metody omów wtedy z dermatologiem.
Nie złuszczaj skóry, gdy masz otwarte skaleczenia, rany lub oparzenie słoneczne. Po zabiegu od razu nałóż krem nawilżający, bo złuszczanie może wysuszać skórę.
Objawy przesadnego złuszczania
AAD opisuje, że nadmierne złuszczanie prowadzi do skóry czerwonej i podrażnionej. Według AAD zbyt często używany środek złuszczający może uszkodzić warstwę ochronną, czyli barierę skóry, a skóra staje się wtedy surowa i podrażniona. Wrażliwa i reagująca skóra to możliwy znak uszkodzonej bariery. Wspomniany przegląd wiąże nadmierne naruszenie warstwy rogowej z osłabieniem bariery i większą utratą wody przez skórę.
Amerykańska agencja FDA zebrała 114 zgłoszeń reakcji skórnych na kosmetyki z AHA z lat 1992 – luty 2004. Wymieniono w nich między innymi pieczenie, zapalenie skóry lub wysypkę, obrzęk i zmiany pigmentacji. To zgłoszenia, a nie dane o częstości reakcji. Według FDA najcięższe reakcje występowały najczęściej przy produktach dających największy stopień złuszczania.
Do tego dochodzi suchość: AAD zaznacza, że sucha skóra może łuszczyć się, swędzieć, pękać, a nawet krwawić. Złuszczanie, które wysusza skórę, może więc dawać także takie objawy (wniosek redakcji). Błyszcząca lub napięta skóra nie jest typowo opisywana jako objaw przesadnego złuszczania, więc nie traktuj tego odczucia jako pewnego sygnału; przy każdym niepokojącym objawie zgłoś się do lekarza.
Za sygnał ostrzegawczy uznaj pieczenie, zaczerwienienie, podrażnienie, obrzęk, wysypkę, łuszczenie lub pękanie skóry po użyciu środka złuszczającego. Przy takich objawach, zwłaszcza gdy nie mijają po odstawieniu, skonsultuj się z lekarzem lub dermatologiem.
Co zrobić, gdy przesadzisz ze złuszczaniem
Poniższe kroki to wskazówki redakcji; część z nich (filtr, letnia woda, opuszki palców, produkty bez substancji zapachowych, stopniowe wprowadzanie składników) opiera się wprost na zaleceniach AAD. Nie ma ustalonego czasu regeneracji skóry, więc obserwuj ją i nie spiesz się z powrotem do złuszczania.
- Zrób przerwę. Odstaw środki złuszczające. AAD radzi odstawić na kilka dni produkt, gdy skóra robi się zbyt sucha lub podrażniona. To zalecenie dotyczy produktów na rogowacenie mieszkowe, ale tak samo rozsądnie postąpić z kosmetykami złuszczającymi (wniosek redakcji).
- Upraszczaj pielęgnację. Stosuj łagodny środek myjący, krem nawilżający i filtr przeciwsłoneczny o szerokim spektrum SPF 30 lub wyższy. Wybieraj produkty oznaczone jako „bez substancji zapachowych”, bo zapachy mogą drażnić suchą i wrażliwą skórę. Więcej o myciu przeczytasz w tekście o żelu do mycia twarzy, a ogólne podstawy zebrano w pielęgnacji skóry na każdy dzień.
- Chroń skórę przed słońcem. Według FDA etykieta produktu z AHA powinna ostrzegać, że może on zwiększać wrażliwość skóry na słońce, i zalecać filtr, odzież ochronną oraz ograniczanie ekspozycji w czasie stosowania i przez tydzień po nim.
- Myj twarz letnią wodą. AAD zaleca zwilżać twarz letnią wodą i nakładać środek myjący opuszkami palców.
- Wracaj powoli. Nowe składniki wprowadzaj stopniowo, a nie wszystkie naraz.
Zwiększona wrażliwość na słońce po AHA jest odwracalna: według FDA nie utrzymuje się długo po odstawieniu produktu.
Kiedy iść do dermatologa lub lekarza
Zgłoś się do dermatologa lub lekarza, jeśli:
- podrażnienie, pieczenie lub zaczerwienienie nie mija po odstawieniu złuszczania albo się nasila;
- pojawia się wysypka, obrzęk, świąd lub zmiany barwy skóry;
- masz trądzik lub stosujesz leki na receptę i nie wiesz, czy możesz łączyć je ze złuszczaniem;
- nie masz pewności co do typu skóry i chcesz ocenić, czy złuszczanie ci służy.
AAD przypomina, że dermatolog może ocenić skórę i pomóc zdecydować, czy złuszczanie jest dla ciebie korzystne. Zabiegi z gabinetu, jak silniejsze peelingi, to opcja do omówienia z lekarzem, a nie samodzielnego stosowania. Nie rezygnuj z zaleconego leczenia z powodu tego tekstu.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Jak często złuszczać skórę twarzy?
Nie ma jednej liczby w zaleceniach AAD. Obowiązuje zasada: im mocniejsza metoda, tym rzadziej. Zacznij od najłagodniejszej i obserwuj reakcję skóry.
Czy kwasy są lepsze od scrubu?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. AAD wskazuje, że przy skórze suchej, wrażliwej lub skłonnej do trądziku mechaniczne złuszczanie może być zbyt drażniące, a skóra tłusta i grubsza może tolerować mocniejsze metody.
Czy po złuszczaniu potrzebny jest filtr?
Tak. Przy kwasach AHA FDA zaleca ochronę przeciwsłoneczną (filtr, odzież, ograniczenie ekspozycji) w czasie stosowania i przez tydzień po nim, a AAD zaleca filtr SPF 30 lub wyższy o szerokim spektrum.
Czy złuszczać skórę z trądzikiem?
Ostrożnie. AAD ostrzega, że szorowanie może zaostrzać trądzik, a złuszczanie przy lekach na trądzik może nasilić suchość. Najlepiej omówić to z dermatologiem.


