sobota, 26 listopada, 2022
Strona głównaZdrowieZdrowie psychiczneDlaczego niektóre programy lub książki zostają z nami na dłużej?

Dlaczego niektóre programy lub książki zostają z nami na dłużej?

Czasami kończysz program telewizyjny lub książkę, a w ciągu tygodnia ledwo pamiętasz cokolwiek, co się w niej wydarzyło. Ale czasami to zostaje z tobą – pozostaje – wdzierając się w twoje codzienne myśli tygodnie później. Co jest odpowiedzialne za tę różnicę?

Poprzednio pisałem o negatywnym wpływie, jaki binge-watching może mieć na przyjemność z oglądania i tworzenie trwałych wspomnień z programów telewizyjnych. Ostatnie badania sugerują jednak, że inny czynnik może odgrywać rolę w utrzymującym się wpływie historii: jak głęboko przetwarzasz historię.

Efekt poziomów przetwarzania

Ten pomysł nie jest nowy. Opiera się na klasycznym odkryciu z zakresu psychologii poznawczej, pierwotnie zademonstrowanym przez Fergusa Craika i Endela Tulvinga. W ich eksperymentach osobom badanym pokazywano listy słów i proszono o zidentyfikowanie różnych ich cech, takich jak to, czy są wydrukowane wielkimi literami, czy nie (płytkie przetwarzanie) lub czy pasują gramatycznie do zdania, czy nie (głębokie przetwarzanie). Następnie wszyscy otrzymali zaskakujący test pamięci: musieli przypomnieć sobie jak najwięcej słów, które właśnie zobaczyli.

Chociaż wszyscy widzieli dokładnie te same słowa, ci, którzy musieli je przetwarzać bardziej „głęboko”, przypomnieli sobie średnio więcej słów niż ci, którzy przetwarzali je bardziej powierzchownie.

Ale czy ten efekt uogólnia się na opowieści?

Co wykazały najnowsze badania

To było pytanie postawione przez Buddhika Bellana, Abhijit Mahabal i Christopher Honey, w ich ostatnim badaniu, które jest obecnie zamieszczone jako preprint i nie jest jeszcze recenzowane. W jednym z ich eksperymentów 240 osób online zostało podzielonych na trzy grupy. Wszyscy czytali wersję opowiadania Raymonda Carvera „So Much Water So Close to Home”, ale w różnej kolejności. Jedna grupa czytała opowiadanie w normalnej (nienaruszonej) kolejności, jedna grupa czytała opowiadanie ze zdaniami w losowo zakodowanej kolejności, a jedna grupa czytała słowa w losowo zakodowanej kolejności.

Głównym sposobem, w jaki badacze sprawdzili, czy opowiadanie wpłynęło na myślenie badanych, było zadanie swobodnej asocjacji – rodzaj zadania, w którym dostajesz słowo takie jak „pies” i musisz podać pierwsze słowo, które przychodzi ci na myśl.

Osoby badane wykonywały to zadanie zarówno przed, jak i po przeczytaniu opowiadania, więc badacze mogli zobaczyć, czy opowiadanie spowodowało, że osoby badane produkowały więcej pewnych słów. To jest dokładnie to, co odkryli. Jak pokazuje poniższy rysunek, osoby, które czytały nienaruszoną historię, częściej produkowały słowa „rzeka”, „morderstwo”, „martwy” i „pogrzeb” po przeczytaniu opowiadania, co sugeruje, że te pojęcia (związane z tematem opowiadania) były dla nich bardziej dostępne. Co ważniejsze, osoby badane w warunkach, w których zdanie było zakodowane i słowo zakodowane, rzadziej produkowały te słowa, co sugeruje, że nie przetworzyły historii tak głęboko, jak osoby, które przeczytały ją w oryginalnej formie.

Różnica w prawdopodobieństwach swobodnych skojarzeń po przeczytaniu opowiadania i przed.

Co powoduje lingering?

Aby lepiej zrozumieć przyczynę tych utrzymujących się wpływów, badacze poprosili badanych o udzielenie odpowiedzi na pytania kwestionariusza zwanego Skalą Transportu Narracyjnego, przeznaczonego do pomiaru, jak głęboko myśleli o historii i jej tematach. Skala zawiera pytania takie jak: „Podczas czytania tekstu, mogłem z łatwością wyobrazić sobie wydarzenia, które miały miejsce w tekście.” Wyniki wahały się od 0 do 1, przy czym 1 to wynik najwyższy. Średni wynik dla grupy nienaruszonej wyniósł 0,64 i był statystycznie istotnie wyższy od średnich wyników dla grupy czytającej zdania zakodowane (średnia 0,52) i dla grupy czytającej słowa zakodowane (średnia 0,41).

Dziesięć minut po zakończeniu eksperymentu badani jednoznacznie oceniali na skali od 1 do 7, jak bardzo historia nadal tkwi w ich umysłach. Jak pokazuje poniższy wykres, we wszystkich trzech warunkach, wyniki transportu narracyjnego dość dobrze przewidywały ich ocenę utrzymywania się w pamięci. To ponownie wspiera teorię, że głębokość przetwarzania jest odpowiedzialna za efekt pozostawania w pamięci.

Co to znaczy?

Jeśli wyniki tego badania się utrzymają, będą miały wyraźne implikacje dla sposobu, w jaki możesz stworzyć więcej trwałych uczuć z książek i programów, które konsumujesz, jeśli o to ci chodzi. Dekady badań z zakresu psychologii poznawczej pokazały, że „głębokie” przetwarzanie wymaga zwracania uwagi, tworzenia celowych połączeń między tym, czego się uczysz, a tym, co już wiesz, i zadawania sobie pytań na ten temat.

Nie ma nic złego w oglądaniu programu telewizyjnego podczas składania prania lub przewijania Instagrama, ale nie jest prawdopodobne, aby wytworzyć głębokie przetwarzanie niezbędne do wygenerowania wrażenia, które utrzymuje się przez tygodnie.

CZYTAJ WIĘCEJ

Najpopularniejsze